Тајната не е во постојаното засилување на греењето, туку во начинот на кој се градат и изолираат куќите. Неколку норвешки решенија можат да помогнат и во македонските домаќинства.

Додека со доаѓањето на зимата многу домаќинства размислуваат како да ги намалат сметките за струја, Норвежаните одамна применуваат поинаков пристап. Наместо да трошат повеќе енергија за загревање, тие настојуваат да спречат топлината да излегува од домот.

Норвешките градежни стандарди предвидуваат строги барања за изолација, прозорци и вентилација. Но дел од принципите што ги користат може да се применат и во постојни станови и куќи, без големи инвестиции.

Најголемиот непријател на топлината се малите пукнатини

Добро изолиран дом не мора да биде топол ако студениот воздух постојано навлегува низ прозорците и вратите.

Во Норвешка, кај новите објекти се проверува колку воздух поминува низ незапечатените делови од конструкцијата. За таа цел се користи посебен тест со вентилатор, познат како blower door test.

Во постарите домови најчести места каде што се губи топлина се дотраените гуми на прозорците, кутиите за ролетни и отворите околу инсталациите.

Замената на оштетените заптивки и затворањето на непотребните процепи се меѓу наједноставните начини да се намалат загубите на топлина.

Изолацијата на покривот може да биде поважна од новите прозорци

Топлиот воздух природно се движи нагоре, а во недоволно изолирани куќи значителен дел од топлината може да се губи преку покривот.

Затоа во норвешката практика големо внимание се посветува на изолацијата на таванот и покривната конструкција.

Кај куќите со негреан таван, поставувањето соодветна топлинска изолација на таванскиот под може значително да ги намали загубите.

Ова често е поисплатлива инвестиција од веднаш да се заменат сите прозорци, особено ако постојните се во добра состојба.

Трослојните прозорци ја задржуваат топлината

Норвешките градежни стандарди поставуваат високи барања за енергетската ефикасност на прозорците.

Во новите домови често се користат прозорци со тројно застаклување и добро изолирани рамки.

Причината е едноставна: прозорците се едно од местата низ кои топлината најлесно се губи.

Сепак, замената на прозорците не е секогаш првиот неопходен чекор. Правилното дихтување, одржувањето на рамките и користењето ролетни или дебели завеси можат да помогнат во ограничување на топлинските загуби.

Важно е притоа да не се блокира неопходната вентилација.

Проветруваат без непотребно да го ладат домот

На прв поглед звучи необично, но добро изолираните норвешки домови имаат и ефикасна вентилација.

Во современите куќи се користат системи со рекуперација, кои овозможуваат свежиот воздух што влегува во просторијата да преземе дел од топлината на воздухот што се исфрла надвор.

Таквите системи можат да повратат голем дел од топлината која инаку би се изгубила.

Во домовите без рекуперација, краткото и интензивно проветрување може да биде попрактично од држењето на прозорецот подотворен со часови во студено време.

Сепак, проветрувањето мора да биде доволно за да се спречат влага, мувла и натрупување загадувачи во затворениот простор.

Повеќе од половина норвешки домаќинства користат топлински пумпи

Еден од најважните елементи на норвешкиот модел е употребата на топлински пумпи.

Според податоците наведени во анализата на српскиот „Блиц“, повеќе од 60 отсто од норвешките домаќинства користат вакви системи, а во земјата работат над 1,5 милиони топлински пумпи.

Нивната предност е што не ја произведуваат целата топлина директно од електрична енергија, туку ја пренесуваат од надворешниот воздух или друга средина во внатрешноста на домот.

Благодарение на тоа, ефикасна топлинска пумпа може да обезбеди неколку киловат-часови топлина со еден киловат-час потрошена струја.

Во Македонија сличен принцип користат инвертер-клима уредите, кои при соодветни услови можат да бидат поекономични од класичните електрични греалки.

Сепак, нивната ефикасност зависи од надворешната температура, квалитетот на уредот и изолацијата на домот.

Што можеме да научиме од Норвежаните?

Норвешкиот пример покажува дека најекономичното греење започнува многу пред да се вклучи радијаторот или клима-уредот.

Дом што има добра изолација, квалитетни прозорци и правилна вентилација бара помалку енергија за одржување пријатна температура.

За македонските домаќинства, особено во постарите згради и куќи, првите чекори не мора да бидат скапи. Проверка на заптивките, затворање на процепите, правилно проветрување и подобра контрола на греењето можат да придонесат за помала потрошувачка.

Поголемите инвестиции, како фасадна изолација, нови прозорци или поефикасни системи за греење, треба да се планираат според реалните загуби на топлина во конкретниот објект.

Норвежаните покажуваат дека решението за топол дом во зима не е секогаш повеќе греење. Понекогаш најголемата заштеда доаѓа од тоа да не дозволиме веќе произведената топлина да ни избега од дома.