Не е економист, туку правник. Беше прогласена за виновна за немар во случај поврзан со исплата на околу 400 милиони евра јавни средства, но не доби казна. И покрај контроверзиите, стигна до врвот на две од најмоќните финансиски институции во светот. Кристин Лагард, жената што ја водеше Меѓународниот монетарен фонд, а потоа и Европската централна банка, најави дека предвреме ќе ја напушти функцијата.

На 29 октомври Европската централна банка официјално соопшти дека Лагард ќе се повлече на 7 февруари 2027 година, околу девет месеци пред истекот на нејзиниот осумгодишен мандат. Таа веќе ги известила Управниот совет на банката и претседателот на Европскиот совет Антонио Кошта.

Со нејзиното заминување се отвора прашањето кој ќе ја преземе една од највлијателните позиции во европската економија, во време кога одлуките за каматните стапки, инфлацијата и кредитирањето директно влијаат врз милиони граѓани и компании.

Од синхроно пливање до светските финансии

Кристин Лагард е родена во Париз во 1956 година. Како девојка била членка на француската репрезентација во синхроно пливање, а подоцна студирала право и политички науки.

Нејзината кариера започнала далеку од централните банки. Работела како адвокат во меѓународната компанија „Бејкер Мекензи“, каде што во 1999 година станала првата жена на чело на глобалното раководство.

Во француската влада влегла во 2005 година, а две години подоцна станала министерка за економија и финансии. Таа била првата жена на таква функција во земја членка на Г7.

Кога во 2011 година го презела раководството на Меѓународниот монетарен фонд, повторно испишала историја како прва жена на чело на институцијата.

Но нејзината кариера не се одвивала без потреси.

Аферата од 400 милиони евра што не ја запре

Најголемата контроверзија во политичката кариера на Лагард е поврзана со францускиот бизнисмен Бернар Тапи и долгогодишниот спор околу продажбата на компанијата „Адидас“.

Во 2008 година, додека Лагард била министерка за финансии, арбитражна постапка резултирала со одлука за исплата на околу 403 милиони евра во корист на Тапи.

Случајот предизвикал сериозни сомневања за начинот на кој биле заштитени јавните средства.

Во декември 2016 година, посебен француски суд ја прогласил Лагард за виновна за немар затоа што не ја оспорила арбитражната одлука.

Сепак, судот не ѝ изрекол казна.

Важно е да се направи разлика: Лагард не била осудена за лично присвојување на парите. Судската одлука се однесувала на нејзиното постапување како министерка при управувањето со јавните средства.

Пресудата предизвикала бурни реакции, но не ставила крај на нејзината меѓународна кариера. Извршниот одбор на ММФ ја потврдил довербата во неа и таа продолжила да ја води институцијата.

Три години подоцна, во 2019 година, Лагард станала претседателка на Европската централна банка.

Жената што одлучуваше за цената на парите

На чело на ЕЦБ, Лагард се соочи со пандемијата, енергетската криза и силните инфлациски притисоци што следуваа.

За граѓаните, одлуките на централната банка можат да изгледаат како далечна финансиска политика. Но токму тие влијаат врз цената на задолжувањето, каматите на кредитите, инвестициите и економската активност.

Кога инфлацијата во еврозоната забрза, ЕЦБ пристапи кон зголемување на каматните стапки, настојувајќи да го ограничи растот на цените.

Таквата политика имаше цена. Поскапото кредитирање го зголемува товарот за дел од задолжените домаќинства и компании, додека рестриктивните финансиски услови можат да го забават економскиот раст.

Токму балансот меѓу стабилноста на цените и економската активност е еден од најголемите предизвици за секој претседател на ЕЦБ.

Зошто нејзиното заминување е важно?

Лагард требаше да остане на функцијата до октомври 2027 година. Нејзината одлука да се повлече во февруари значи дека европските лидери ќе мораат порано да го отворат процесот за избор на наследник.

Претседателот на ЕЦБ не ја одредува монетарната политика самостојно, туку како дел од Управниот совет на банката. Сепак, улогата на претседателот е клучна за насоката на дебатата, комуникацијата со финансиските пазари и довербата во институцијата.

Нејзиното заминување е важно и за земјите надвор од еврозоната, вклучително и Северна Македонија, бидејќи економските случувања во еврозоната влијаат врз трговијата, инвестициите и финансиските услови во поширокиот регион.

Кариера што ја преживеа пресудата

Патот на Кристин Лагард е редок пример за политичка и институционална кариера што продолжила и по судска пресуда за немар во управување со јавни средства.

За нејзините поддржувачи, таа е симбол на професионална истрајност и жена што успеала да ги пробие бариерите во традиционално машкиот свет на финансиската моќ.

За критичарите, случајот со Тапи останува причина за преиспитување на политичката одговорност на носителите на високи функции.

Нејзиното наследство затоа не може да се сведе само на функциите што ги извршувала или на контроверзијата што ја следела.

По две децении на највисоките политички и финансиски позиции, Лагард заминува од ЕЦБ оставајќи зад себе прашање што ја надминува нејзината лична приказна: колку политичка и институционална одговорност се очекува од луѓето што управуваат со милијарди евра и одлучуваат за економската иднина на Европа?