На 6 октомври 2010 година на App Store се појави Инстаграм, апликација за споделување фотографии на Кевин Систром и Мајк Кригер. Првиот ден ја преземаа околу 25.000 луѓе, а за помалку од три месеци стигна до милион корисници. Шеснаесет години подоцна, Инстаграм е место каде што се продава, се гласа, се вљубува и се протестира.
Почна како апликација за кафулиња
Систром и Кригер првично работеа на „Бурбн“, апликација за пријавување на локации, слична на тогаш популарниот „Форсквер“. Корисниците ја користеа малку, освен за една функција: споделувањето фотографии. Двајцата го исфрлија сè друго и ја оставија само камерата и филтрите.
Првата фотографија што Систром ја објави беше сосема обична: куче и стапало, снимени покрај тезга за така во Мексико.
Зошто квадрат?
Квадратната форма беше омаж на полароидот и на камерата Кодак Инстаматик. Од нив е изведено и името, спој од англиските зборови за инстант камера и телеграм. Корисниците беа ограничени на квадрат сè до 2015 година. Филтрите имаа практична цел. Камерите на телефоните во 2010 година беа слаби, а филтерот правеше сината и бледа фотографија да изгледа како намерна естетика.
Во април 2012 година Фејсбук го купи Инстаграм за една милијарда долари. Компанијата тогаш имаше 13 вработени и ниту еден денар приход. Многумина ја сметаа цената за луда. Денес таа купопродажба се цитира како една од најпаметните во историјата на технолошката индустрија.
Копирање на конкурентите
Под Фејсбук, Инстаграм порасна со позајмени идеи. Сторис дојдоа во 2016 година, речиси идентични со функцијата на „Снепчет“. Ролните во 2020 беа одговор на „ТикТок“. Основачите ја напуштија компанијата во 2018 година, а во 2022 Инстаграм ги помина две милијарди корисници месечно.
Во јануари 2019 година, фотографија од обично кафеаво јајце, објавена од анонимен профил, стана најлајкуваната објава на Инстаграм. Ја собори фотографијата од ќерката на Кајли Џенер. Рекордот подоцна го презеде Лионел Меси, со фотографијата од трофејот на Светското првенство во декември 2022.
Цената на совршената слика
Во 2021 година „Волстрит журнал“ објави внатрешни истражувања на Фејсбук, кои ги изнесе поранешната вработена Френсис Хоген. Според нив, самата компанија утврдила дека Инстаграм ги влошува проблемите со сликата за сопственото тело кај една од три тинејџерки што веќе ги имаат.
Компанијата во 2024 година воведе посебни тинејџерски профили, приватни по автоматизам. Австралија отиде подалеку: од декември 2025 година децата под 16 години таму не смеат да имаат профили на големите социјални мрежи, вклучително и Инстаграм.
Инстаграм не остана само место за фотографии од храна. За многу млади тоа е и простор за граѓански притисок. Во Скопје, проблемите на студентите со бесплатните билети за ЈСП станаа јавна тема откако ги објави инстаграм платформата „Студентарија“. Квадратот што пред 16 години беше рамка за филтрирано кафе денес носи и поплаки до институциите.
