На 6 ноември 1971 година, во 11 часот по локално време, на оддалечениот остров Амчитка, во Алеутскиот архипелаг на Алјаска, беше изведена подземна термонуклеарна експлозија со кодно име „Проект Каникин“. Тоа беше најголемата подземна нуклеарна детонација во историјата на САД, со моќност од околу пет мегатони ТНТ, речиси 400 пати поголема од онаа на бомбата фрлена врз Хирошима.

Експлозијата се случила на длабочина од речиси 1,8 километри под површината. Целта била да се тестира боевата глава В71, наменета за тогашниот американски систем за противракетна одбрана. Иако тестот бил изведен далеку од населените места, неговите физички последици биле огромни: површината на островот се подигнала за неколку метри, а сеизмографите регистрирале потрес со магнитуда 7 според Рихтеровата скала.

Островот што стана симбол на отпорот

Амчитка била избрана поради изолираноста. На островот имало само неколку истражувачки станици и колонии морски птици. Но токму оддалеченоста не ги отстранила стравувањата на научниците, кои предупредувале дека експлозија со таква моќност би можела да предизвика земјотрес, па дури и цунами што би ја погодило западната брегова линија на Северна Америка.

Овие предупредувања поттикнале група канадски и американски еколози, новинари и активисти да се организираат во движењето „Комитет Не предизвикувајте бран“ (Don’t Make a Wave Committee), со цел да го спречат нуклеарниот тест.

Во септември истата година, активистите испловиле од Ванкувер со бродот „Филис Кормак“, кој го добил новото име „Гринпис“. Иако не успеале да стигнат до забранетата зона, нивната акција привлекла меѓународно внимание и станала почеток на едно од најпознатите еколошки движења во светот.

Денот кога започна глобалниот протест

Кога бомбата била активирана на 6 ноември, последиците не биле само сеизмички. Веста за експлозијата и протестите против неа се проширила низ светот, а снимките од активистите кои со бродот се обиделе да му се спротивстават на тестот станале симбол на отпорот против нуклеарните проби.

Тестот сепак бил изведен, но протестот покажа колкаво влијание може да има јавниот притисок. Во годините што следувале, САД престанале да вршат нуклеарни тестирања на Амчитка, а островот бил претворен во природен резерват.

Во меѓувреме, „Гринпис“ прераснал во меѓународно еколошко движење, кое во следните децении ќе се залага за промени во политиките и поголема јавна свест за заштитата на животната средина.