Македонија се соочува со еден од најинтензивните топлотни бранови ова лето. Владата прогласи 30-дневна кризна состојба на целата територија на државата, која стапи во сила на 1 август, поради сериозниот ризик од пожари на отворен простор. Управата за хидрометеоролошки работи и Институтот за јавно здравје предупредуваат дека температурите до 7 август ќе достигнуваат и до 42 Целзиусови степени, додека високите ноќни температури ќе создаваат таканаречени „тропски ноќи“. Последиците одамна не се сведуваат само на непријатност од жештините – под притисок се здравствениот систем, инфраструктурата, земјоделството и безбедноста на граѓаните.

Здравствениот систем под силен притисок

Итната медицинска помош во Скопје само во еден ден регистрирала повеќе од 200 повици, значително над просекот за овој период од годината. Лекарите предупредуваат дека екстремните температури кај хронично болните можат да предизвикаат сериозни кардиоваскуларни компликации, срцев и мозочен удар, како и опасни осцилации на крвниот притисок.

Препораките се јасни: избегнување престој на сонце меѓу 11 и 17 часот, редовен внес на вода, избегнување алкохол и носење лесна, светла облека и покривало за глава доколку е неопходно да се излезе надвор.

Кој е најзагрозен?

Според Институтот за јавно здравје, најризични се лицата над 60 години, бремените жени, малите деца, хронично болните и социјално ранливите категории. При симптоми како зашеметеност, слабост, силна жед, главоболка или вознемиреност, лицето треба веднаш да се префрли во поладна просторија, да внесе течности и да се следи телесната температура.

Доколку се појават болни мускулни грчеви, најчесто во нозете, рацете или стомакот, потребен е одмор и внес на течности со електролити. Ако грчевите траат повеќе од еден час, неопходна е лекарска помош. Најопасна состојба е топлотниот удар. Ако лицето има жешка и сува кожа, грчеви или е во бесознание, веднаш треба да се повика 194 или 112, лицето да се премести на ладно место, да се постави во лежечка положба со благо подигнати нозе и да се започне со ладење со студени облоги.

Две здравствени закани во исто време

Покрај горештините, земјава се соочува и со пораст на случаите на западнонилска треска. Институтот за јавно здравје досега регистрирал осум случаи, седум потврдени и еден веројатен. Сите пациенти биле хоспитализирани, а шест од случаите се автохтони и се регистрирани во Скопје и Велес.

Комбинацијата од екстремните температури и појавата на заболувања што ги пренесуваат комарци дополнително го оптоварува здравствениот систем.

Инфраструктурата е на тест

Топлотниот бран не го погодува само здравството. Потрошувачката на електрична енергија расте токму кога хидроенергетските капацитети се намалени поради нискиот водостој. Водоводните системи работат под зголемен притисок, а екстремно загреаниот асфалт го забрзува оштетувањето на патиштата.

Под сериозен ризик е и земјоделството, кое се соочува со суша, намалени приноси и зголемени потреби за наводнување.

Зошто е прогласена кризна состојба?

Поради опасноста од шумски пожари, Владата прогласи 30-дневна кризна состојба на целата територија на државата. Одлуката е донесена врз основа на Акцискиот план за превенирање на последиците од топлотните бранови (2025–2030), според кој во моментов е активирана портокаловата фаза, што означува топлотен бран со температури над утврдените прагови најмалку два последователни дена.

Македонија не е единствена

Екстремните температури, сушите и пожарите ова лето погодуваат голем дел од Европа. Според климатолозите, ваквите појави стануваат сè почести и поинтензивни како последица на климатските промени. И соседните земји веќе се соочуваат со сериозни проблеми во енергетиката, водоснабдувањето и противпожарната заштита.

Надлежните апелираат граѓаните да ги почитуваат препораките за заштита од горештините и да избегнуваат активности што можат да предизвикаат пожар. Секој забележан пожар треба веднаш да се пријави на 112.

Редовната хидратација, избегнувањето директно сонце, грижата за постарите и хронично болните членови на семејството, како и одговорното однесување во природа, се најважните мерки со кои може да се намалат последиците од актуелниот топлотен бран.