Научници од Универзитетот Калифорнија во Сан Франциско и Институтот „Гладстон“ идентификувале два постоечки лека против рак кои би можеле да имаат потенцијал за нов пристап во третманот на Алцхајмерова болест. Станува збор за летрозол, лек што се користи кај рак на дојка, и иринотекан, кој се користи кај рак на дебело црево и рак на белите дробови.
Истражувањето не значи дека лековите веќе можат да се користат за Алцхајмерова болест кај луѓе. Засега резултатите се добиени во лабораториски модел и кај глувци, но фактот што станува збор за веќе одобрени лекови може да го забрза патот кон клинички испитувања, доколку следните фази ја потврдат безбедноста и ефикасноста.
Компјутерска анализа ги пронашла можните кандидати
Истражувачкиот тим најпрво анализирал како Алцхајмеровата болест ја менува активноста на гените во различни типови мозочни клетки. Потоа, преку базата Connectivity Map, пребарувале кои постоечки лекови би можеле да ги „свртат“ тие промени во спротивна насока.
Овој пристап ги издвоил летрозол и иринотекан како потенцијална комбинација. Според истражувачите, летрозолот делувал врз промените во невроните, додека иринотеканот влијаел врз глијалните клетки, кои имаат важна улога во поддршката и заштитата на нервниот систем.
Дополнително, анализата на медицински досиеја покажала дека пациенти кои ги примале овие лекови како дел од онколошки третман имале понизок ризик од развој на Алцхајмерова болест. Овој податок не докажува причинско-последична врска, но им дал дополнителна насока на научниците за лабораториски тестирања.
Кај глувци се намалиле тау-протеините и се подобриле меморијата и учењето
Во експериментите на глувци со модел на Алцхајмерова болест, комбинацијата од двата лека успеала да намали дел од мозочните промени поврзани со болеста. Една од најважните забележани промени било намалувањето на штетните наслаги од тау-протеин, кои се карактеристични за мозокот на луѓе со Алцхајмерова болест.
Глувците покажале и подобри резултати во задачи поврзани со учење и меморија, две функции кои најчесто се нарушуваат кај оваа болест. Истражувачите сметаат дека комбинацијата е важна затоа што Алцхајмеровата болест не зафаќа само еден ген, еден протеин или еден тип клетка, туку цела мрежа на промени во мозокот.
До лек за луѓе има уште долг пат
Иако резултатите се охрабрувачки, научниците предупредуваат дека пред можната примена кај луѓе се потребни клинички испитувања. Летрозол и иринотекан се силни лекови со можни сериозни несакани ефекти, па нивната евентуална употреба кај пациенти со Алцхајмерова болест мора внимателно да се испита.
Пренамената на веќе постоечки лекови е важна насока во медицината, затоа што може да го скрати времето потребно за развој на нов третман. Но, успехот кај глувци не секогаш се повторува кај луѓе, особено кај сложени невродегенеративни болести како Алцхајмеровата.
Алцхајмеровата болест е една од најголемите здравствени закани на стареењето. Се проценува дека повеќе од 55 милиони луѓе во светот живеат со деменција, а бројот се очекува да расте со стареењето на населението.
Затоа секое откритие што отвора можност за нов терапевтски пристап е важно. Но во овој случај најточната порака е: два лека за рак покажуваат потенцијал против Алцхајмерова болест, но засега само како научен резултат што треба да помине низ човечки клинички испитувања.
