Научниците открија еден од најекстремните феномени досега забележани во вселената – космички ветер со брзина од околу 323 милиони километри на час.

Станува збор за најбрзиот ветер од црна дупка досега регистриран во ултравиолетови бранови должини, а неговата сила е толку голема што истражувачите го споредуваат со ураган од „категорија 79“.

За споредба, најсилните урагани на Земјата достигнуваат брзини од неколку стотини километри на час. Овој вселенски феномен, пак, се движи со околу 30 проценти од брзината на светлината.

Квазарот J2318 – чудовиште во далечниот космос

Главниот извор на овој екстремен ветер е квазарот J2318, активното јадро на далечна галаксија, кое го напојува супермасивна црна дупка.

Црната дупка има маса околу 1,7 милијарди пати поголема од масата на Сонцето и се наоѓа на оддалеченост од околу три милијарди светлосни години од Земјата.

Квазарите се формираат кога супермасивни црни дупки се опкружени со огромни дискови од гас и космичка прашина. Овој материјал постепено паѓа кон црната дупка, при што се ослободува огромна количина енергија.

Токму таа енергија може да создаде моќни налети на материја, односно ветрови што се движат со незамисливи брзини низ галактичкиот простор.

Како настанува ваков ветер?

За разлика од ветровите на Земјата, кои се создаваат поради разлики во атмосферскиот притисок, во длабоката вселена владеат сосема други сили.

Околу црната дупка, акрецискиот диск создава огромно триење и екстремно силно зрачење низ целиот електромагнетен спектар.

Фотоните, односно честичките на светлината, удираат во атомите и ја туркаат материјата нанадвор. Така се создаваат жестоки одливи на гас што можат да достигнат неверојатни брзини.

Научниците посочуваат дека еден од најголемите предизвици бил да разберат како толку многу микроскопски судири можат да се обединат во еден толку моќен и брз космички ветер.

Откритие важно за еволуцијата на галаксиите

Овој феномен не е важен само затоа што поставува нов рекорд. Тој може да помогне и во разбирањето на тоа како се развиваат галаксиите.

Космичките ветрови од супермасивни црни дупки носат огромна количина енергија и материја низ галактичкиот простор. Додека се шират, тие можат да однесат гас и прашина – основните состојки од кои се создаваат нови ѕвезди.

Со тоа, ваквите ветрови можат да го забават или дури да го прекинат процесот на раѓање нови ѕвезди во галаксијата.

Токму затоа научниците ги сметаат за клучен механизам преку кој црните дупки не само што „голтаат“ материја, туку и активно ја обликуваат судбината на галаксиите околу себе.

Црните дупки како архитекти на космосот

Откритието на квазарот J2318 и неговиот екстремен ветер покажува дека црните дупки не се само пасивни космички објекти што проголтуваат сè околу себе.

Тие можат да бидат активни „архитекти“ на вселената, способни да влијаат врз изгледот, развојот и иднината на цели галаксии.

Разбирањето на овие процеси може да им помогне на астрономите да објаснат зошто некои галаксии создаваат многу нови ѕвезди, додека други остануваат речиси „празни“ и статични.

Истражувањето продолжува, а научниците очекуваат идните телескопи да откријат уште вакви екстремни „космички урагани“ скриени во далечните делови на вселената.