Колку пати сте слушнале дека две личности се „на иста бранова должина“, дека „веднаш кликнале“ или дека едноставно „имаат хемија“? Досега тоа беа поетски описи за нешто што сите го препознаваме, но никој не можеше да го измери.

Сега, изгледа, науката полека почнува да го прави токму тоа.

Не затоа што конечно ја открила формулата за сродни души, туку затоа што денешната технологија може да ги следи физиолошките траги на човечката поврзаност. Она што со години го нарекувавме „хемија“, „добра енергија“ или „клик“, сè почесто може да се види во срцевиот ритам, мозочните бранови, движењата, говорот, вниманието и реакциите на автономниот нервен систем.

Со други зборови: можеби љубовта не функционира преку Bluetooth, но човечкото тело очигледно има многу повеќе безжични „протоколи“ отколку што мислевме. Научниците за тоа имаат едноставен термин – синхронија.

Кога срцата навистина се усогласуваат

Една неодамнешна студија објавена во списанието PNAS Nexus ги следела срцевите ритми на 72 студенти за време на неколкудневен престој во Њујорк.

Не седеле во лабораторија приклучени на апарати. Наместо тоа, живееле сосема нормално – шетале низ градот, слушале предавања, вечерале, играле тимски игри, разговарале и престојувале во бучни простории.

Носеле Garmin паметни нараквици што го следеле пулсот, мобилни телефони со GPS и уреди што ја бележеле звучната околина.

Резултатите покажале интересен образец: нивните срцеви ритми биле значително посинхронизирани кога биле блиску еден до друг – особено на растојание до дваесетина метри – кога вниманието им било насочено кон иста работа, на пример заедничко предавање, или кога веќе се познавале.

Тоа, секако, не значи дека срцата буквално чукаат истовремено како романтичен дует во филм.

Станува збор за нешто многу посуптилно: забрзувањата, успорувањата и малите варијации на срцевиот ритам постепено почнуваат да следат сличен образец.

Срцето не чувствува љубов, но ја покажува

Иако знаеме дека срцето не е местото каде што се создаваат емоциите, тоа е еден од нивните најдобри показатели.

Нашиот пулс постојано се менува во зависност од стресот, вниманието, разговорот, очекувањето, движењето и луѓето околу нас.

Кога две личности го доживуваат истиот настан на сличен начин, нивните автономни нервни системи почнуваат да реагираат речиси во ист ритам. Не баш како совршен валцер, но доволно синхронизирано за тоа да може да се измери.

Не се усогласуваат само срцата, туку и мозоците

Приказната не завршува тука.

Истражувачите веќе со години користат преносливи EEG уреди за да следат како мозочните бранови на повеќе луѓе се усогласуваат додека разговараат, учат, слушаат музика или работат заедно.

EEG е релативно евтин, лесно пренослив и доволно практичен за да излезе од лабораторија и да ги следи луѓето во реални ситуации.

Едно познато истражување од 2017 година следело ученици во вистинска училница во текот на цело полугодие.

Се покажало дека мозочната синхронија расте кога учениците биле повеќе ангажирани, кога подобро го доживувале наставникот и кога имале подобри односи со своите соученици.

Слична слика се гледа и кај работните тимови. Колку е поголема меѓусебната синхронија, толку почесто тимот е попродуктивен и поуспешен.

И тука останува едно забавно прашање: дали рафтингот, пејнтболот и задолжителната скара навистина се најдобриот team building? За тоа науката сè уште нема конечен одговор.

Бучавата буквално ја расипува „хемијата“

Едно од поинтересните откритија е дека акустиката има огромно влијание врз синхронијата меѓу луѓето.

Во мирна средина срцевите ритми многу полесно се усогласуваат.

Во премногу бучни простории синхронијата нагло опаѓа.

Веројатно секој што некогаш се обидел да води нормален разговор во ресторан каде што музиката удира со јачина на концерт знае зошто.

Кога мозокот троши огромен дел од енергијата само за да ги разбере зборовите на соговорникот, останува многу помалку простор за препознавање на суптилните социјални сигнали – изразот на лицето, интонацијата, емоцијата.

Без тие сигнали, нема ни вистинска синхронија.

Тоа отвора интересни прашања за училиштата, канцелариите, болниците, домовите за стари лица, рестораните и сите простори во кои луѓето треба да комуницираат. Можеби добриот дизајн не е само прашање на естетика, туку и на физиологија.

Дали науката конечно ги пронајде сродните души?

Не баш.

Науката не докажа дека постои „судбинската личност“.

Но, покажа дека кога две личности навистина се поврзуваат – преку внимание, разговор и емоции – нивните тела почнуваат да се усогласуваат на многу нивоа.

Такви ефекти се забележани и кај луѓе кои штотуку се запознале, на пример за време на брзи состаноци („speed dating“). Кај паровите што меѓусебно си се допаднале, срцевиот ритам и реакциите на кожата постепено станувале послични.

Интересно е што ваква физиолошка синхронија не се јавува само во романтични односи.

Таа се појавува и за време на концерти, групни ритуали, заеднички предавања, спортски натпревари или силни колективни искуства.

Но, не секоја синхронија е добра

Важно е да се нагласи дека синхронијата сама по себе не е позитивна.

Луѓето можат да бидат прекрасно усогласени додека пеат на концерт или работат како тим.

Но можат исто толку совршено да се синхронизираат и во паника, насилство, навивачки нереди или масовна хистерија.

Затоа целта на истражувањата не е да докажат дека „колку повеќе синхронија, толку подобро“, туку да разберат кога, како и зошто се појавува.

Во иднина, научниците дури размислуваат ова знаење да помогне во психотерапија, образование и тимска работа, преку следење на нивото на невронска синхронија меѓу терапевт и пациент, наставник и ученик или членови на тим.

Но тоа сè уште е ветувачка идеја, а не технологија подготвена за секојдневна употреба.

Старите метафори можеби не биле само метафори

Најинтересната порака од сите овие истражувања е едноставна.

Луѓето не се изолирани биолошки острови.

Нашите срца, мозоци, дишење, движења, гласови и внимание постојано се приспособуваат на луѓето околу нас.

Кога разговорот тече лесно, кога публика заедно ужива во концерт, кога учениците навистина го следат часот или кога две личности „кликнуваат“, нешто од таа поврзаност останува запишано и во нивната физиологија.

Не треба љубовта да ја сведеме на графикон со срцеви отчукувања.

Но, убаво е да знаеме дека некои стари изрази можеби никогаш не биле само поетски украси.

„На иста бранова должина“, „дишеме како едно“ или „има хемија меѓу нас“ – можеби навистина кријат многу повеќе наука отколку што сме претпоставувале.

Не е Bluetooth. Не е телепатија. И не е љубовен хороскоп.

Но, и ова што го открива науката е доволно чудесно.