Куба се соочува со тешка економска и хуманитарна криза, но политичките случувања во Соединетите Американски Држави ѝ отвораат можност на владата во Хавана да ја продолжи својата долгогодишна стратегија – да издржи додека не се промени американската политика.

По поразот на републиканците на изборите за Конгресот, претседателот Доналд Трамп се соочува со нов политички однос на силите во Вашингтон. Демократите освоија мнозинство во двата дома, а американската надворешна политика, особено војната со Иран, се најде под засилен притисок.

За кубанските власти, ова може да биде неочекувана политичка предност. Но, за милионите жители на островот, дополнителни две години економска неизвесност може да значат продолжување на кризата без јасен излез.

Според анализата на „Њузвик“, објавена на 14 ноември, токму оваа противречност го одредува следниот период во односите меѓу Вашингтон и Хавана.

Трамп сака да го реши „кубанското прашање“ пред крајот на мандатот

Американскиот претседател во последните изјави повторно ја засили реториката кон Куба, најавувајќи дека сака да постигне пресврт пред истекот на неговиот мандат во јануари 2029 година.

Во интервју со радиоводителот Хју Хјуит, Трамп го посочи државниот секретар Марко Рубио како клучен човек за американската политика кон островот.

Рубио, чии родители потекнуваат од Куба, со години се залага за строг пристап кон комунистичката власт во Хавана.

Трамп не ја исклучи ниту можноста за воена интервенција, иако засега нема официјално најавена американска воена операција против Куба.

Ваквите изјави дополнително ја зголемуваат неизвесноста во регионот, особено по американската операција во Венецуела на почетокот на 2026 година, во која беше приведен претседателот Николас Мадуро.

Зошто Куба не е Венецуела?

Иако Вашингтон веќе покажа подготвеност за директна воена интервенција во Венецуела, експертите предупредуваат дека кубанскиот случај е значително поинаков.

Во Венецуела, американските власти успеаја да воспостават контакти со дел од постојната политичка структура, вклучително и со Делси Родригез, која по отстранувањето на Мадуро ја презеде функцијата вршител на должноста претседател.

Во Куба, пак, нема јавно познати поделби во владејачкиот врв што би овозможиле слично сценарио.

Историчарот Андрес Себастијан Пертијера од Универзитетот Висконсин–Медисон, во изјава за „Њузвик“, оценува дека американскиот притисок дополнително го зацврстил единството во кубанското раководство.

Според него, дел од воениот, разузнавачкиот и административниот апарат евентуален пад на власта го доживува како закана за сопствената иднина.

Тоа не значи дека кубанскиот политички систем е стабилен на долг рок, туку дека економското слабеење не мора автоматски да доведе до промена на власта.

Нема гориво, струјата е проблем, а населението се иселува

Додека големите сили размислуваат за геополитичките последици, кубанските граѓани се соочуваат со секојдневна борба за основните потреби.

Островот, со население од повеќе од девет милиони жители, е силно зависен од увоз на нафта и нафтени деривати.

Американските ограничувања на испораките на гориво дополнително ја влошија состојбата во енергетскиот сектор, кој и претходно се соочуваше со застарена инфраструктура и недоволни инвестиции.

Кубанските власти ги посочуваат американските санкции како главна причина за кризата, додека Вашингтон тврди дека централниот проблем е неефикасниот економски и политички систем.

Економската состојба дополнително го поттикнува иселувањето. Голем број Кубанци ја напуштија земјата во последните години, а особено загрижува заминувањето на младото и работоспособното население.

Со тоа, дури и евентуално олеснување на санкциите не би значело автоматско закрепнување на кубанската економија.

Изборниот пораз на републиканците ги менува пресметките

Еден од најважните фактори за иднината на Куба можеби воопшто не се наоѓа на островот, туку во американскиот Конгрес.

По изборите на 3 ноември, демократите добија можност за посилен надзор врз одлуките на администрацијата, вклучително и врз воените операции и политиката кон Латинска Америка.

Сепак, тоа не значи дека американските санкции автоматски ќе бидат укинати или дека Трамп ќе ја промени својата стратегија.

Претседателот и понатаму располага со значителни извршни овластувања во надворешната политика.

Аналитичарите предупредуваат дека можностите за воена интервенција би можеле да станат политички поскапи, особено ако администрацијата не успее да објасни каква непосредна закана претставува Куба за американската безбедност.

Според професорот Теодор Хенкен од колеџот Барух во Њујорк, изборните резултати и продолжувањето на војната со Иран ја усложнуваат стратегијата на Трамп и Рубио.

Но, тој предупредува дека непредвидливоста на американскиот претседател не дозволува целосно исклучување на нови ризични потези.

Може ли Куба повторно да преживее голема економска криза?

Куба веќе има искуство со преживување во услови на длабока економска изолација.

По распадот на Советскиот Сојуз, во деведесеттите години, земјата остана без голем дел од финансиската и енергетската поддршка на која се потпираше.

Следуваше период на остар економски пад, рестрикции и недостиг од основни производи, познат како „специјален период“.

И покрај тоа, политичкиот систем опстана.

Денес ситуацијата е поинаква. Куба се соочува со демографско слабеење, масовно иселување и ограничени можности за привлекување инвестиции.

Истовремено, земјата се обидува да ја зголеми улогата на приватниот сектор и да ја намали енергетската зависност, меѓу другото и преку поставување соларни панели со кинеска поддршка.

Овие мерки можат да помогнат во ублажување на кризата, но нивниот обем засега не е доволен за да се сметаат за гаранција за економско закрепнување.

Кој ќе издржи подолго – Трамп или кубанскиот систем?

Кубанското раководство со децении се потпира на проценката дека американската политика може да се менува со секоја нова администрација.

За Хавана, политичкото преживување до крајот на мандатот на Трамп би можело да отвори простор за поинакви односи со Вашингтон.

Но, дури и ако кубанската влада успее да го издржи притисокот, тоа не значи дека населението ќе почувствува подобрување.

Зад геополитичките пресметки остануваат економската неизвесност, недостигот од енергија, ограничените приходи и продолжувањето на иселувањето.

Експертите посочуваат дека за одржливо подобрување ќе бидат потребни и внатрешни економски реформи и промена на меѓународните услови во кои функционира земјата.

Во моментов, Куба не изгледа како едноставна реприза на Венецуела. Во Хавана нема видлив политички договор што би овозможил брза промена на власта, а новиот состав на американскиот Конгрес може да ги зголеми политичките ограничувања за Вашингтон.

Сепак, останува отворено дали тоа ќе доведе до дипломатски компромис или само ќе ја продолжи кризата.

За кубанските власти, времето може да биде политички сојузник. За обичните Кубанци, секој дополнителен месец на економска неизвесност носи нови трошоци.