Додека македонските земјоделци најчесто се ориентираат кон традиционалните градинарски култури, како пиперките, доматите и краставиците, еден зеленчук што многу поретко се среќава на домашните ниви достигнува високи цени во продажба.

Станува збор за аспарагусот, познат и како шпаргла, повеќегодишно растение кое, за разлика од повеќето градинарски култури, не мора повторно да се сади секоја година.

Според јавно достапниот ценовник на маркетите аспарагусот е наведен со малопродажна цена од 1.899 денари за килограм.

Оваа цена е значително повисока од цените на повеќето традиционални градинарски производи и отвора прашање дали аспарагусот може да биде исплатлива алтернатива за дел од македонските земјоделци.

Македонските земјоделци веќе имаат искуство со аспарагусот

Иако оваа култура не е масовно застапена, нејзиното одгледување не е непознато во Македонија.

Уште во 2001 година, земјоделски семејства во Гевгелиско започнале со производство на аспарагус, поттикнато и од холандски проект за развој на оваа култура, а се споменуваат насади во Стојаково, Богородица, Прдејци и Демир Капија.

Во 2024 година порталот „Арт кујна“ ја објави приказната за Александар Алексовски и Ивана Тасев, кои одгледуваат аспарагус и други земјоделски производи.

Нивното искуство покажува дека аспарагусот може да се произведува и на помали семејни стопанства, но бара трпение и долгорочно планирање.

Еднаш се сади, а може да раѓа повеќе од една деценија

Најголемата предност на аспарагусот е неговиот долг производствен век.

Ако насадот правилно се подигне и одржува, може да остане продуктивен од 12 до 15 години, а во поволни услови и подолго.

Но, земјоделците не можат да очекуваат сериозна заработка веднаш по садењето.

Во првата година растението главно го развива кореновиот систем. Првите ограничени берби започнуваат подоцна, додека полниот производствен капацитет се достигнува по неколку години.

Во македонските искуства со ова растение се наведува дека првата пократка берба може да започне во третата година, а целосното производство околу петтата година, зависно од начинот на одгледување.

Тоа значи дека аспарагусот не е култура за брза заработка, туку инвестиција што се планира на подолг период.

Кои делови од Македонија се погодни за одгледување?

Аспарагусот најдобро успева на лесни, растресити и добро дренирани почви, богати со органска материја.

Особено важно е земјиштето да не задржува прекумерна влага, бидејќи тоа може да доведе до оштетување на кореновиот систем.

Постојното искуство од Гевгелиско покажува дека јужните земјоделски подрачја на Македонија имаат потенцијал за ова производство.

Сепак, погодноста не може да се одредува само според регионот. Пред подигнување насад потребни се анализа на почвата, процена на водоснабдувањето и избор на соодветна сорта.

Аспарагусот се бере напролет, најчесто во период од шест до осум недели, кога младите изданоци достигнуваат приближно 18 до 25 сантиметри.

По завршувањето на бербата, растението мора да продолжи да расте за да ги обнови резервите во коренот и да обезбеди принос во следната сезона.

Колку може да се заработи од еден хектар?

Во полна родност, добро одржуван насад може да достигне принос од осум до 12 тони по хектар, според агрономските процени наведени во регионалните анализи.

Но, високата малопродажна цена не треба да се меша со приходот на производителот.

Ако аспарагусот во маркет се продава по 1.899 денари, тоа не значи дека земјоделецот ја добива истата цена.

Меѓу производителот и крајниот купувач постојат трошоци за берба, сортирање, пакување, ладење, транспорт, трговски маржи и даноци.

Дополнително, пласманот на аспарагусот е специфичен. Станува збор за производ што најчесто се продава свеж и бара брза дистрибуција по бербата.

Затоа, за потенцијалната заработка поважна е однапред договорената откупна цена отколку највисоката цена што може да се најде во малопродажба.

За аспарагусот се предвидени и субвенции

Аспарагусот е вклучен во македонскиот систем за финансиска поддршка на градинарското производство.

Според информациите на Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој од септември 2026 година, оваа култура е опфатена со мерката за директни плаќања по обработлива земјоделска површина.

За групата градинарски култури во која спаѓа аспарагусот е предвидена поддршка од 12.000 денари по хектар, со пропишани услови за минимална површина и исполнување на критериумите од програмата.

Тоа претставува дополнителен поттик, но не е доволен аргумент за започнување производство без претходна економска пресметка.

Високата цена не значи сигурна заработка

Главниот предизвик за македонските земјоделци не е само дали аспарагусот може успешно да расте, туку дали постои стабилен пазар што ќе ги апсорбира произведените количини.

Рестораните, хотелите, специјализираните продавници и трговските синџири се можни купувачи, но пласманот мора да се обезбеди пред проширување на насадите.

Потребни се и работници за берба, соодветни услови за складирање и финансиска издржливост во почетните години кога насадот сè уште не носи значителни приходи.

За земјоделците што располагаат со погодна почва, вода и сигурни купувачи, аспарагусот може да биде интересна дополнителна култура.

Но, цената од речиси 1.900 денари за килограм во скопски маркет не е доказ дека секој насад ќе биде профитабилен.

Вистинската економска можност зависи од тоа колку ќе чини производството, колку килограми навистина ќе се продадат и по која цена.

Извори: Веро – официјален ценовник, Агенција за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој, Арт кујна, Земјоделие.мк, Блиц.