Прашањето што ќе се случи со иранскиот нуклеарен материјал повторно се најде во центарот на светското внимание, откако тензиите меѓу Иран и Соединети Американски Држави дополнително се засилија.
Според „Дојче веле“, Иран и понатаму располага со повеќе од 440 килограми ураниум збогатен до 60 проценти – количество кое релативно брзо би можело да се збогати до 90 проценти и да стане употребливо за производство на нуклеарно оружје.
Американскиот претседател Доналд Трамп во повеќе наврати изјави дека Вашингтон ќе го преземе материјалот, кој самиот го нарече „нуклеарна прашина“, повикувајќи се на американските напади врз иранските нуклеарни постројки од минатата година.
За време на операцијата „Полноќен чекан“, сериозно биле оштетени трите главни ирански нуклеарни постројки – Исфахан, Фордо и Натанц.
Трамп дури тврдеше дека Соединети Американски Држави би можеле физички да влезат во Иран за да го преземат ураниумот, споменувајќи и можност за ископување со багери по евентуален мировен договор. Сепак, властите во Иран засега не потврдуваат постоење на таков договор.
Иранскиот министер за надворешни работи Абас Арагачи изјави дека материјалот сè уште се наоѓа под урнатините од нападите и дека Техеран моментално нема план да го извлекува. Тој, сепак, не ја исклучи можноста дел од резервите во иднина да бидат разредени како дел од потенцијален договор со Вашингтон.
Дополнителна неизвесност создава фактот што не е целосно познато каде точно се наоѓа ураниумот.
Според директорот на Меѓународна агенција за атомска енергија, Рафаел Гроси, најголемиот дел од материјалот најверојатно и понатаму се наоѓа во комплексот во Исфахан, иако постојат шпекулации дека дел можеби бил префрлен во Фордо или во нуклеарната централа Бушер.
Експертите предупредуваат дека евентуално извлекување и транспорт на високо збогатен ураниум би било исклучително сложена и ризична операција, особено затоа што дел од материјалот се чува во подземни објекти.
Во меѓувреме, Русија порача дека Соединети Американски Држави не можат еднострано да го преземат иранскиот ураниум.
Претседателот на Комитетот за информативна политика на рускиот Совет на Федерацијата, Алексеј Пушков, изјави дека за таков потег би биле потребни мировен договор, план со Меѓународна агенција за атомска енергија и целосна согласност од Иран.
„САД можат да набљудуваат, но не можат да го извлечат збогатениот ураниум без согласност на Иран“, порача Пушков.
Поранешниот американски советник за национална безбедност Џон Болтон ја спореди ситуацијата со демонтирањето на либиската нуклеарна програма во раните 2000-ти, но оцени дека иранската програма денес е многу поразвиена и покомплицирана.
Судбината на иранскиот збогатен ураниум останува едно од најчувствителните прашања во односите меѓу Вашингтон и Техеран, додека разговорите за нов нуклеарен договор и понатаму се неизвесни.
