Галеријата „Под отворено небо“ во населба Чашка го одбележа своето тригодишно постоење со обновен галериски простор и роденденска групна изложба на 12 уметници. На 6 јуни 2026 година, просторот што веќе три години функционира како отворена културна точка во рурална средина доби нов изглед, нов мурал и нова програма, но ја задржа истата идеја: уметноста да биде достапна таму каде што секојдневно живеат луѓето.
Здружението за децентрализација, истражување и промоција на културата „Децентрала“ од Велес реализираше два поврзани проекти: обнова на галерискиот простор и роденденска изложба. И двата беа спроведени од организациски тим предводен од Драганчо Таневски, Ивана Коцевска и Ѓоше Манчев.
Галерија што се обновуваше заедно со заедницата
Обновата на галеријата започна на 29 мај и траеше до 5 јуни, во форма на работилница наречена „Денови на заедничарење“. Иако иницијативата беше насочена пред сè кон жителите на Чашка, во неа се вклучија и волонтери од други места: поранешни жители на населбата, Велешани, Битолчани, средношколци и локалци кои придонесуваа според своето време и можности.
Во текот на работилницата, низ просторот поминале околу 15 граѓани кои учествувале во неговото уредување. Биле стабилизирани, обновени и обоени изложбените паноа, изработен е нов мурал на ѕидот на галеријата, кој е дел од детската градинка „Бамби“, а уредени се и шест метални буриња што ќе служат како постаменти за скулптури и тродимензионални дела.
Со ова, галеријата за првпат излегува од досегашниот дводимензионален формат и отвора простор за поразновидни уметнички интервенции. Од „Децентрала“ велат дека реакцијата на локалната заедница била охрабрувачка, а граѓаните ги поддржувале волонтерите со освежување, присуство и охрабрување.
Иницијативата е пример како јавен културен простор може да се развива преку самоорганизација, локална поддршка и активна вклученост на граѓаните. Обновата беше финансиски поддржана од Центарот за современи уметности од Скопје, во рамки на проектот „Култура за развој“ на Владата на Швајцарија, имплементиран од Хартефакт Фонд.
Дванаесет уметници под отворено небо
Роденденската групна изложба беше отворена на 6 јуни во обновениот простор на галеријата. На изложбата учествуваат 12 уметници, од кои 11 од Македонија и една уметница од Босна и Херцеговина: Ана Трајковска, Ангела Махоска, Зафир Јованов, Анета Атанасовски, Наталија Спасеноска, Ѓоше Манчев, Ирина Атанаскова, Ненад Тонкин, Филип Коруновски, Доротеј Нешовски, Анѓелина Танова и Аријана Хоџиќ.
Изложбата ќе биде отворена до 20 јуни 2026 година. Дел од уметниците биле поканети директно, а дел избрани преку јавен повик, со цел да се поттикнат транспарентноста и еднаквите можности за заинтересираните автори.
Организаторите изразија задоволство од посетеноста на отворањето, особено имајќи ја предвид специфичната локација на галеријата. Според нив, ваквите иницијативи можат да придонесат за поголема децентрализација на културните настани и да привлечат публика не само од Чашка, туку и од околните општини.
Изложбата е финансиски поддржана од Министерството за култура и туризам, како дел од Годишната програма за проекти од национален интерес во културата од областа на визуелните уметности, архитектурата и дизајнот за 2026 година.
Култура на ѕидот на градинката
Галеријата „Под отворено небо“ е основана во јуни 2023 година од Драганчо Таневски, денес соосновач на здружението „Децентрала“, со поддршка од Центарот за современи уметности од Скопје и Фондацијата Отворено општество – Македонија.
Сместена е на плоштадот во населба Чашка, на ѕидната површина на детската градинка „Бамби“, што ја прави дел од секојдневниот живот на локалното население. Наместо класичен затворен галериски простор, таа функционира како јавна културна точка низ која уметноста станува видлива за сите што минуваат, живеат, учат или работат во населбата.
За три години постоење, галеријата реализирала седум изложби, со учество на околу сто македонски современи уметници, студенти од Факултетот за ликовни уметности и ученици од основното образование. Во 2025 година, Советот на Општина Чашка ѝ додели благодарница за придонесот во локалниот културен живот.
Од 2026 година, галеријата функционира под надлежност на здружението „Децентрала“ од Велес и претставува една од неговите носечки програмски линии. Нејзината приказна покажува дека културата не мора секогаш да почнува од големите институции и централните градски простори. Понекогаш почнува од еден ѕид, од неколку волонтери и од заедница што одлучила дека и нејзиното место заслужува уметност.
