Рекордни нивоа на физичко насилство врз новинари, закани со смрт и кампањи за клевета преку интернет, вкоренета неказнивост и строга политичка контрола врз медиумскиот простор – слободата на медиумите во Србија е во сè подлабока криза, додека просторот за независно новинарство брзо се намалува, предупредува Европската федерација на новинари (EFJ), како што објави Независното здружение на новинари на Србија (NUNS).
Европската федерација на новинари (EFJ), заедно со партнерите од иницијативата за брз одговор на слободата на медиумите (MFRR) и Платформата на Советот на Европа за безбедност на новинарите, денес презентира извештај што покажува влошување на слободата на медиумите и безбедноста на новинарите во Србија, објави NUNS , прецизирајќи дека извештајот е резултат на меѓународна мисија во Белград, спроведена во март 2026 година.
„Во текот на 2025 година, во Србија се регистрирани 209 случаи на кршење на слободата на медиумите, што е повеќе од двојно во однос на 84-те случаи документирани во 2024 година, со кои се погодени 359 медиумски работници и медиумски организации. Од 16 јуни 2026 година, од почетокот на годината се регистрирани 100 случаи, со кои се погодени 170 медиумски работници“, се наведува во извештајот на EFJ.
Од смртоносното уривање на настрешницата на железничката станица во Нови Сад во ноември 2024 година, што ги предизвика најголемите протести во историјата на Србија, бројот на напади врз новинари кои известуваат за демонстрациите драстично се зголеми, вели ЕФЈ. Не само што органите за спроведување на законот не успеаја да ги заштитат новинарите, туку и полицајците сè повеќе се сторители на нападите. Најмалку 38 полициски напади врз новинари се документирани од 2025 година.
„Кризата оди многу подалеку од прашањето на физичката безбедност. Стратешките тужби против учеството на јавноста ( SLAPP ) продолжуваат да претставуваат сериозна закана за известувањето од јавен интерес. Според податоците на коалицијата CASE за 2025 година, Србија е на трето место во Европа по број на тужби за SLAPP. Дополнителен застрашувачки ефект врз работата на новинарите е фактот што навредата сè уште е криминализирана“, истакнува EFJ.
Србија е единствениот кандидат за членство во ЕУ без оперативно регулаторно тело за медиуми
Извештајот, исто така, предупредува дека медиумскиот плурализам во Србија е под сериозен притисок. Телеком Србија, кој е во мнозинска државна сопственост, го прошири сопствеништвото врз медиумите, дополнително зацврстувајќи ги провладините наративи во медиумскиот простор. Советот на Регулаторната управа за електронски медиуми (РЕМ) не функционира повеќе од 18 месеци, што ја прави Србија единствена земја-кандидат за членство во Европската Унија без оперативно регулаторно тело за медиуми. Координираните напади на ботнет и употребата на шпионски софтвер, вклучувајќи го и Пегаз на НСО Групацијата, станаа алатки за дигитална цензура насочени кон новинарите и медиумските куќи, се вели во извештајот.
