Дали знаевте дека повеќе од еден на десет пациенти на кои им е потребен преглед кај специјалист во Обединетото Кралство чекаат повеќе од една година за да добијат термин? Или дека во Словенија пациентите чекаат речиси две години, односно 667 дена, само за замена на колк? Во Германија и Франција, една петтина од пациентите чекаат со недели само за да стигнат до матичен лекар. Во Шведска, 23 проценти од пациентите чекаат повеќе од една недела за преглед кај матичен лекар или медицинска сестра. Во Франција и Германија, тој удел изнесува 20 проценти, а во Обединетото Кралство е близу до тоа ниво, со 18 проценти. Кога во пресметката се вклучуваат и оние што чекаат шест до седум дена, уделот дополнително расте: во Шведска на 30 проценти, во Франција на 28 проценти, во Обединетото Кралство на 27 проценти и во Германија на 26 проценти.

Времето на чекање за здравствена заштита во Европа станува сè поголем јавноздравствен проблем. Во некои земји, пациентите не чекаат само денови или недели, туку месеци, па дури и години за преглед, операција или третман.

Податоците се дел од извештајот „Health at a Glance 2025“ на Организацијата за економска соработка и развој, OECD, на кој се повикува Euronews Health во анализата за листите на чекање во европското здравство. Според извештајот, долгото чекање е еден од најсериозните предизвици за јавните здравствени политики во Европа.

„Одложувањето на очекуваните придобивки од лекувањето значи дека пациентите продолжуваат да живеат со болка и попреченост подолго отколку што е потребно, а тоа може да ги влоши здравствените исходи по интервенцијата“, се наведува во извештајот на OECD.

До специјалист се чека и повеќе од една година

Чекањето повеќе од една година за преглед кај специјалист е реалност за дел од пациентите во Европа. Обединетото Кралство најмногу се издвојува, бидејќи 11 проценти од пациентите изјавиле дека чекале повеќе од една година за термин кај специјалист.

Во Франција и Германија, овој удел е понизок и изнесува 2 проценти. Но и пократките чекања не значат брз пристап до здравствена услуга.

Повеќе од двајца од пет пациенти во Франција, односно 43 проценти, чекаат меѓу два месеца и една година за преглед кај специјалист. По Франција следуваат Обединетото Кралство со 32 проценти, Шведска со 29 проценти и Германија со 22 проценти.

Овие податоци покажуваат дека проблемот не е ограничен само на една земја, туку се повторува во различни здравствени системи, со различен интензитет и различни последици за пациентите.

Месеци чекање за операција на катаракта

Слична слика се гледа и кај операциите на катаракта. Овој индикатор го мери уделот на пациенти што чекаат повеќе од три месеци од специјалистичката проценка до третманот.

Во Норвешка, четворица од пет пациенти на кои им била потребна операција на катаракта чекале повеќе од три месеци во 2024 година. Тоа е 81 процент од пациентите. Финска е веднаш зад неа, со 71 процент.

Повеќе од половина пациенти чекале над три месеци и во Обединетото Кралство и Португалија, каде уделот изнесува по 58 проценти. Во Шпанија, такво чекање имале 53 проценти од пациентите.

Од друга страна, Полска, Унгарија, Шведска и Италија имале значително пониски удели на пациенти што чекале повеќе од три месеци. Во Полска тој удел изнесувал 13 проценти, во Унгарија 17 проценти, во Шведска 22 проценти, а во Италија 27 проценти.

Пандемијата остави долга сенка врз здравствените системи

Чекањето за операција на катаракта во 2024 година било подолго отколку пред пандемијата со ковид-19. Од девет европски земји што се следат во овој дел, времето на чекање се зголемило во седум од нив во споредба со 2019 година.

Само Полска и Унгарија забележале пад на уделот на пациенти што чекале повеќе од три месеци, што покажува дека дел од здравствените системи успеале да го намалат притисокот врз листите на чекање.

Во Обединетото Кралство, уделот на пациенти што чекале повеќе од три месеци за операција на катаракта повеќе од двојно се зголемил, од 22 проценти во 2019 година на 58 проценти во 2024 година. Во Норвешка, уделот се зголемил од 65 на 81 процент.

Овие бројки укажуваат дека европските здравствени системи сè уште ги чувствуваат последиците од пандемијата, особено во делот на неитните интервенции и планираните операции.

Во Словенија речиси две години за замена на колк

Времето на чекање за замена на колк е уште еден показател за притисокот врз европското здравство. Во Словенија, пациентите во 2024 година чекале медијански 667 дена за замена на колк, што е речиси две години.

Полска исто така била над една година, со медијанско чекање од 343 дена. Потоа следуваат Унгарија со 209 дена и Обединетото Кралство со 174 дена.

Бидејќи станува збор за медијански податоци, тоа значи дека половина од пациентите чекале дури и подолго од наведените денови.

Зошто Европа чека?

„Времето на чекање за неитна здравствена заштита е значајна грижа за здравствените политики во многу здравствени системи, каде што пациентите мора да чекаат недели или месеци за пристап до здравствени услуги“, пишува Луиџи Сичилијани од Универзитетот во Јорк во European Journal of Public Health.

Според OECD, листите на чекање најчесто се појавуваат кога постои нерамнотежа меѓу побарувачката и понудата на здравствени услуги.

Сичилијани посочува дека времето на чекање значително се разликува меѓу земјите поради различни ограничувања во капацитетите, различни одлуки за финансирање, недостиг или распределба на здравствен персонал, но и поради растечката побарувачка за здравствена заштита.

На таа побарувачка влијаат стареењето на населението и технолошките иновации, кои отвораат нови можности за лекување, но истовремено создаваат и поголем притисок врз системите.

Според Евростат, времето на чекање е и значајна причина за незадоволени потреби во итната медицинска грижа.

Иако податоците меѓу земјите не секогаш можат директно да се споредуваат поради методолошки разлики, сликата е јасна: во Европа сè повеќе пациенти чекаат подолго за да стигнат до лекар, специјалист или операција. А кога здравствената услуга доцни, последиците не се само административни. Тие се чувствуваат во болка, неизвесност и одложено лекување.

Извор: Euronews