Европската Унија од денеска започнува со примена на новите правила за транспарентност на платите, со кои се настојува полесно да се открива и спречува дискриминацијата во платите меѓу жените и мажите, како и да се намали родовиот јаз во заработката. Новите мерки произлегуваат од Директива (ЕУ) 2023/970, усвоена во 2023 година како дел од стратегијата на Европската Унија за родова еднаквост.

Иако принципот „еднаква плата за еднаква работа“ е одамна вграден во европското законодавство, европските институции предупредуваат дека во пракса сè уште постојат значителни разлики во примањата меѓу жените и мажите. Според податоците на Евростат за 2024 година, жените во Европската Унија во просек заработувале 11,1 проценти помалку по работен час од мажите. Во Хрватска оваа разлика изнесува 6,6 проценти, што е под европскиот просек.

Што се менува?

Новите правила предвидуваат кандидатите за работа да добиваат информации за почетната плата или опсегот на плата уште пред вработувањето. Работодавачите повеќе нема да смеат да бараат информации за претходните примања на кандидатите. Вработените ќе имаат право да побараат информации за критериумите според кои се определуваат платите и напредувањето во кариерата.

За поголемите компании се воведува и обврска за редовно известување за разликите во платите меѓу жените и мажите. Доколку се утврди дискриминација, жртвите ќе имаат право на надомест на штета, а во одредени случаи товарот на докажување ќе биде на страна на работодавачот.

Постепена примена

Обврската за известување ќе се воведува постепено. Компаниите со 250 или повеќе вработени ќе поднесуваат извештаи секоја година, додека фирмите со меѓу 150 и 249 вработени ќе известуваат на секои три години. За работодавачите со од 100 до 149 вработени, оваа обврска ќе започне да важи од 2031 година.

Според проценките, само во Хрватска новите правила би можеле да опфатат меѓу 1.700 и 1.900 компании и институции со повеќе од 100 вработени. Европските институции оценуваат дека поголемата транспарентност ќе придонесе не само за намалување на разликите во платите, туку и за намалување на нееднаквостите во пензиите, каде што жените во ЕУ во просек добиваат околу една четвртина пониски пензии од мажите.