Нуклеарна експлозија на голема височина би можела да предизвика долготрајна радијациска закана за илјадници сателити во ниската Земјина орбита. Според нова студија што ја пренесува ScienceAlert на 12 ноември, во специфично моделирано сценарио дури 99 отсто од сателитите би можеле да станат нефункционални во рок од еден месец. Студијата сè уште не поминала научна рецензија, па резултатот треба да се чита како процена, а не како утврден исход во секоја можна ситуација.

Во ниска орбита кружат повеќе од 13.000 сателити. Тие овозможуваат дел од интернет-комуникациите, навигацијата, собирањето податоци и метеоролошките набљудувања. Затоа последиците од масовно оштетување не би се ограничиле на вселенската индустрија: би можеле да се почувствуваат и во секојдневните услуги на Земјата.

Зошто зрачењето останува опасно

Научници од Универзитетот Висконсин–Медисон и Универзитетот Принстон моделирале експлозија од еден мегатон на висина од 500 километри над јужниот Атлантик, во област каде што Земјиното магнетно поле е невообичаено слабо. Според нивните пресметки, дел од наелектризираните честички би биле заробени во магнетното поле и повторно би ги изложувале сателитите на радијација додека минуваат низ орбитата.

Историјата покажува дека ваквата опасност не е само теоретска. Во 1962 година САД извршиле нуклеарен тест познат како „Старфиш прајм“ на околу 400 километри височина, а радијацијата потоа оштетила неколку сателити. Разликата денес е драматично поголемиот број уреди во орбитата.

Сценарио, а не најава

Авторите не тврдат дека нуклеарна експлозија во вселената е неизбежна. Ниту нивниот модел покажува дека секој можен напад би го имал истиот ефект. Резултатот зависи од висината, локацијата, моќноста и орбиталната распределба на сателитите.

Прашањето што студијата го поставува е колку е отпорна инфраструктурата од која зависат комуникациите, транспортот и економијата. За земји како Македонија, кои користат глобални сателитски услуги, ова е важен потсетник дека ризиците во орбитата можат да имаат последици далеку од местото на настанот.