Сантијаго Пења денеска поднесе оставка под притисок на масовните протести и најавената постапка за импичмент, откако пропадна дигиталната банка „Уено“, со која претседателот имал претходни деловни врски. Речиси три милиони клиенти се соочија со блокиран пристап до своите сметки, додека истрагата ги опфати раководството на банката, поранешниот гувернер на Централната банка и начинот на кој стотици милиони долари јавни средства завршиле во приватна финансиска институција.
Пења ја соопшти оставката преку видеообраќање, наведувајќи дека одлуката ја донел заради стабилноста на земјата, општествениот мир и зачувувањето на демократските институции.
Неговото повлекување следува откако опозицијата започна постапка за негово отповикување, а поддршката почна да се намалува и во неговата Конзервативна партија Колорадо.
Парагвај, држава со околу 6,1 милион жители, сега се соочува со истовремена банкарска и институционална криза, во која главното прашање е дали државата може да ги заштити заштедите на граѓаните и јавните фондови.
Банка со три милиони клиенти затворена поради недостиг на капитал
Кризата започна во вторникот, на 3 ноември, кога Централната банка на Парагвај презеде мерки за затворање и разрешување на статусот на „Уено банк“, една од најбрзо растечките дигитални финансиски институции во земјата.
Регулаторот утврдил дека стапката на солвентност на банката паднала под половина од законски пропишаниот минимум, по корекциите во нејзините финансиски извештаи.
Банката имала околу 2,9 до три милиони клиенти, што претставува речиси половина од вкупното население на Парагвај.
Нејзиното затворање предизвика редици пред филијалите, протести и загриженост кај граѓаните кои преку банката примале плати, пензии и други државни исплати.
За многумина, проблемот не бил само губењето доверба во банката, туку и неможноста да располагаат со сопствените средства во моментот кога им биле потребни.
Стотици милиони долари јавни пари во приватната банка
Особено сериозни прашања отвораат средствата што јавните институции ги чувале во „Уено“.
Според информациите на меѓународните агенции, банката управувала со околу 800 до 850 милиони долари јавни депозити, вклучително и средства од институциите за пензиско и здравствено осигурување.
Околу 380 милиони долари биле поврзани со државниот фонд за пензиско и здравствено осигурување.
Ова значи дека финансиските проблеми на банката не ги засегаат само приватните депоненти, туку и институциите што располагаат со средства наменети за социјална сигурност на граѓаните.
Властите најавија мерки за заштита на депозитите и забрзување на исплатите преку гарантен механизам.
Според достапните информации, осигурувањето на депозитите покрива износи до приближно 38.000 долари по депонент, што би требало да заштити околу 97 отсто од депонентите. Сепак, останува неизвесноста околу поголемите депозити и целосното враќање на јавните средства.
Од деловен партнер до претседател: врските на Пења со банката под истрага
Случајот доби и силна политичка димензија поради претходните деловни врски на претседателот Сантијаго Пења со групацијата што ја контролирала „Уено“.
Пења претходно поседувал удел во „Групо Васкез“, компанијата поврзана со сопственичката структура на банката. Според достапните информации, тој ги прекинал своите сопственички врски во 2025 година.
Токму оваа поврзаност стана предмет на политички прашања за можен конфликт на интереси, особено поради големите депозити што државни институции ги имале во банката во текот на неговиот мандат.
Пења негираше незаконско постапување во врска со своите поранешни деловни интереси.
Но неговите противници побараа одговорност за начинот на кој банката растела, за надзорот што го спроведувале институциите и за јавните пари што биле депонирани во неа.
Осум приведени директори, оставка и во Централната банка
Банкарската криза веќе предизвика оставка и на гувернерот на Централната банка, Карлос Карвало, кој се повлече на 3 ноември.
Неговата улога дополнително ја засили контроверзијата бидејќи, пред да дојде на чело на централната банка во 2023 година, раководел со финансиската институција од која се развила „Уено“.
Обвинителството нареди апсење на осум лица поврзани со раководството на банката, а истрагата се прошири на повеќе осомничени за финансиски неправилности.
