Државна комисија за спречување на корупцијата (ДКСК) отвори предмет за наодите од ревизорскиот извештај за работењето на Институт за јавно здравје (ИЈЗ) за 2024 година, по серијата информации за сериозни неправилности што изминатите денови беа објавени во јавноста.
Од Антикорупциската комисија соопштија дека предметот е отворен по сопствена иницијатива и дека ќе се испитуваат наводите за евентуална корупција, злоупотреба на службената положба, судир на интереси и други незаконски постапки.
ДКСК ќе ги проверува сите наводи
Одлуката била донесена на денешен колегиум на Комисијата. „Предметот е отворен поради потребата од проверка на наводите изнесени во јавноста и медиумите, како и согледување на евентуалните ризици од корупција, судир на интереси, злоупотреба на службена положба или други неправилности во работењето“, соопштија од ДКСК.
Комисијата најави дека ќе побара документација и информации од надлежните институции со цел да се утврди фактичката состојба.
Директорката откри низа спорни случаи
Актуелната директорка на ИЈЗ, Марија Андоновска, деновиве јавно ги презентираше наодите што ги затекнала по преземањето на функцијата. Таа изјави дека дел од состојбите во институцијата биле толку сериозни што и самата тешко можела да поверува дека се случувале.
Меѓу утврдените неправилности, според Андоновска, се недостиг на реагенси и отсуство на евиденција за нив, лица кои примале плата без да доаѓаат на работа, евидентирање лажно присуство од страна на други вработени, вработувања без положен административен испит, неправилни унапредувања, исплата на различни додатоци на плата без соодветна основа, спорен систем на наградување на вработените и набавка на опрема која не била потребна, додека недостигала суштинска медицинска опрема.
Фармацевтски техничар работел како медицинска сестра
Еден од најзагрижувачките наоди се однесува на распределбата на работните задачи. Според директорката, во одредени случаи фармацевтски техничари извршувале работни задачи на медицински сестри и лаборанти, што потенцијално можело да влијае врз квалитетот на здравствените услуги.
Дополнително, биле склучувани договори на дело со лица кои веќе биле редовно вработени во институцијата.
Простор на ИЈЗ издаден на пекарница
Меѓу спорните случаи е и издавањето деловен простор во сопственост на Институтот на приватна пекарница. Според Андоновска, ваквиот потег бил спротивен на законските прописи. Ревизијата утврдила и јавни набавки што не биле предвидени во годишниот план за работа на институцијата.
Дополнителни исплати до 88.000 денари месечно
Директорката откри и дека на одредени вработени им биле исплаќани дополнителни средства во износ од 44.000 до 88.000 денари месечно. Средствата биле исплаќани за активности поврзани со архивска граѓа, административни задачи и други ангажмани, меѓу кои и одржување на дворот на институцијата.
Сепак, Андоновска нагласи дека најголемиот дел од вработените во ИЈЗ професионално и совесно ги извршувале своите обврски и дека не треба сите да бидат ставени во ист контекст.
Кабел од 15 километри вреден 15.000 евра без трага
Еден од најнеобичните случаи што ги посочи директорката е набавката на интернет-кабел во должина од 15 километри, вреден околу 15.000 евра. Според неа, институцијата нема податок каде се наоѓа кабелот и дали воопшто бил употребен.
Дополнително, за прославата на 100-годишнината на Институтот биле потрошени околу 50.000 евра за настан што траел само еден час.
„За еден час биле потрошени 50.000 евра. Прашањето е за што точно се потрошени тие средства“, рече Андоновска.
Негативно мислење од ревизорите
Според директорката, во ИЈЗ немало спроведено ревизија уште од 2017 година. Извештајот на Државен завод за ревизија за 2024 година содржи неповолно мислење за финансиското работење и за усогласеноста на дел од трансакциите.
Ревизорите утврдиле неправилности во евиденцијата на медицинскиот материјал, неспроведени активности од Националната годишна програма ,проблеми со ангажирањето лица по договор на дело, неевидентирани вакцини во деловните книги, слабости во финансиското управување и контрола.
Можно вклучување и на Обвинителството
Андоновска изјави дека очекува и Јавно обвинителство да ги разгледа наодите од ревизорскиот извештај и да утврди дали постојат елементи за кривична одговорност. Со отворањето на предметот од страна на Антикорупциската комисија, случајот добива институционална тежина и може да прерасне во една од поголемите истраги за работењето на јавна здравствена установа во последните години.
Следните недели ќе покажат дали ревизорските наоди ќе резултираат само со административни мерки или ќе доведат и до конкретни постапки против одговорни лица.
