Намалувањето на загадувањето на воздухот до нивоата што ги препорачува Светската здравствена организација (СЗО) би можело во текот на една година да спречи или да одложи околу 9,4 милиони смртни случаи, покажува нова студија на истражувачи од Универзитетот Кембриџ. Анализата, објавена во научното списание Environment International, опфаќа 136 земји со ниски и средни приходи.
Ситните честички PM2.5 носат најголем дел од смртноста
Најголемиот ефект истражувачите го пресметуваат за ситните суспендирани честички PM2.5. Доколку нивната концентрација се спушти до препорачаната граница, годишната смртност во опфатените земји би се намалила за околу 23 отсто. Проценката има распон на неизвесност од 6,8 до 11,7 милиони смртни случаи, а авторите нагласуваат дека бројката вклучува и одложени смртни случаи, односно не значи трајно спречување.
Во посебно сценарио за азот-диоксидот, намалувањето до препорачаното ниво би спречило или одложило уште околу 1,1 милион смртни случаи годишно.
Земјите се повеќе од шест пати над препораката на СЗО
СЗО ги заостри своите насоки за квалитетот на воздухот во 2021 година. Препорачаната годишна средна вредност за PM2.5 е спуштена од 10 на 5 микрограми на кубен метар, а за азот-диоксидот од 40 на 10 микрограми на кубен метар.
Во 136-те земји опфатени со студијата, просечната годишна концентрација на PM2.5 изнесува 30,44 микрограми на кубен метар, што е над шест пати повеќе од препорачаното. Според истражувачите, квалитетот на воздухот во овие земји често се влошувал паралелно со брзата урбанизација, економскиот раст и зголемениот број моторни возила.
Коавторката Ханин Креис од Универзитетот Кембриџ изјавила дека исполнувањето на препораките нема да биде лесно, но дека земјите со ниски и средни приходи имаат клучна можност да обезбедат поздрава иднина додека нивното население расте, а градовите се шират.
Милиони помалку срцеви болести, мозочни удари и деменција
Студијата ги пресметува и заболувањата што би се избегнале. Доколку се постигнат препорачаните вредности за PM2.5, годишно би имало околу 7,3 милиони помалку нови случаи на коронарна срцева болест, 2,8 милиони помалку случаи на хронична опструктивна белодробна болест, 2,3 милиони помалку мозочни удари и 1,1 милион помалку нови случаи на деменција.
Кардиоваскуларните заболувања, пред сè инфарктите и мозочните удари, сочинуваат најголем дел од смртните случаи што би можеле да се избегнат, наведува Euronews. СЗО долгорочната изложеност на загаден воздух ја поврзува со срцеви, респираторни болести и деменција.
Општествена корист од 8,4 билиони меѓународни долари
Според истражувачите, постигнувањето на препорачаните вредности за PM2.5 би донело годишна општествена корист проценета на 8,4 билиони меѓународни долари, единица што ги израмнува разликите во куповната моќ меѓу земјите. Износот одговара на околу 10,7 отсто од збирниот бруто-домашен производ на 136-те земји.
Директните годишни заштеди во здравството би изнесувале 11,8 милијарди меѓународни долари кај коронарната срцева болест, 5,9 милијарди кај мозочниот удар и 8,6 милијарди кај деменцијата. На тоа се додаваат помалку боледувања, зачувана продуктивност и помали економски загуби од предвремена смрт и инвалидитет, заклучуваат авторите.
Извори: Универзитет Кембриџ, Environment International
