На 6 август 1932 година, во хотелот „Ексцелзиор“ на островот Лидо беше отворено првото издание на тогашната „Меѓународна изложба на кинематографска уметност“, настан што денес го знаеме како Венециски филмски фестивал. Тоа е најстариот филмски фестивал во светот, постар од Канскиот фестивал (1946) и Берлинале (1951). Годинава се навршуваат 94 години од неговото основање.
Роден како дел од Венециското биенале
Фестивалот првично не бил замислен како самостоен настан, туку како дел од 18. издание на Венециското биенале, една од најстарите и најзначајни светски изложби на современа уметност, основана во 1895 година. Во тоа време филмот конечно почнал да се признава како рамноправна уметничка форма, а не само како популарна забава.
Иницијативата за неговото создавање ја поддржале тогашниот претседател на Биеналето, Ѓузепе Волпи, вајарот Антонио Мараини и Лучано де Фео, генерален секретар на Меѓународниот институт за образовен филм во Рим.
Првото издание без официјални награди
Фестивалот бил отворен со филмот „Д-р Џекил и г-дин Хајд“ во режија на Рубен Мамулијан. На програмата се нашле и филмови како „Франкенштајн“ на Џејмс Вејл, а меѓу гостите биле холивудските ѕвезди Грета Гарбо и Кларк Гејбл.
Интересно е што тогаш сè уште не постоел системот на официјални фестивалски награди. Победниците ги избирала публиката, а Фредерик Марч бил прогласен за најдобар актер за улогата во „Д-р Џекил и г-дин Хајд“, додека Хелен Хејс ја добила наградата за најдобра актерка за филмот „Гревот на Маделон Клоде“.
Под сенката на фашизмот
Венецискиот фестивал се развивал со силна поддршка од режимот на Бенито Мусолини, кој филмот го гледал како моќно средство за пропаганда. Германскиот министер за пропаганда Јозеф Гебелс бил чест гостин на фестивалот во текот на триесеттите години, а главната награда извесен период го носела името „Купа Мусолини“.
По падот на фашистичкиот режим и крајот на Втората светска војна, оваа симболика била целосно отстранета.
Војната го прекина фестивалот
Од 1935 година фестивалот станал годишен настан, но неговиот континуитет бил прекинат меѓу 1943 и 1945 година поради Втората светска војна.
Изданието во 1946 година денес се смета за своевидно „второ раѓање“ на фестивалот. На програмата повторно се вратиле американските филмови, отсутни од 1939 година, а фестивалот постепено ја изградил својата нова, демократска и меѓународна репутација.
Од пропаганден проект до светски симбол на филмот
Денес, 94 години по отворањето во хотелот „Ексцелзиор“, Венецискиот филмски фестивал е еден од најпрестижните филмски настани во светот. Тој е дел од таканаречената „Голема петорка“ на светските филмски фестивали и традиционално ја отвора есенската сезона на филмските награди, честопати најавувајќи ги идните фаворити за Оскар.
Неговата историја останува еден од најголемите парадокси во светската кинематографија – фестивал создаден како проект на авторитарен режим, кој со текот на времето прерасна во глобален симбол на филмската уметност и креативната слобода.
