На 1 септември 1939 година, во 4:45 часот наутро, германските воздухопловни сили започнале напади врз полските аеродроми, комуникациски јазли и административни центри, со што започнала германската инвазија на Полска и Втората светска војна во Европа. Нападот следел по инсцениран инцидент на германско-полската граница. Два дена подоцна, на 3 септември, Велика Британија и Франција ѝ објавиле војна на Германија.

Пакт меѓу непријатели

На 23 август 1939 година, само една недела пред германскиот напад врз Полска, Германија и Советскиот Сојуз потпишале договор за ненапаѓање, познат како пактот Рибентроп–Молотов. Кон договорот бил приложен таен протокол со кој двете сили ги поделиле Полска и балтичките држави на сфери на влијание. Договорот меѓу двајца идеолошки непријатели му овозможил на Адолф Хитлер да дејствува против Полска без страв од советска интервенција од исток.

Инсцениран напад во Гливице

Вечерта на 31 август 1939 година, група припадници на СС, преоблечени во полски униформи, ја нападнала германската радиостаница во граничниот град Гливице. Тие го зазеле предавателот и емитувале кратка порака на полски јазик, повикувајќи на востание против Германија. На местото на инцидентот бил оставен мртовец облечен во полска униформа, со цел да се создаде впечаток дека Полјаци ја извршиле акцијата.

Мртвото тело било на Франчишек Хоњок, етнички Полјак кој живеел во Германија. Тој претходно бил уапсен од Гестапо и убиен за да биде искористен како доказ за наводната полска агресија. Операцијата била организирана од Рајнхард Хајдрих, а непосредно ја извршил офицерот Алфред Најокс.

Инцидентот во Гливице бил еден од серијата инсценирани погранични инциденти со кои нацистичка Германија се обидела да создаде оправдување за нападот врз Полска.

Зората на 1 септември

Само неколку часа по инсценираниот инцидент во Гливице, во раните утрински часови на 1 септември 1939 година, германските сили започнале широк напад врз Полска. Германските воздухопловни сили извршиле удари врз аеродроми, комуникациски центри и други стратешки цели, додека копнените сили ја преминале границата од повеќе правци.

Инвазијата била спроведена според планот „Вајс“ (Fall Weiss) и претставувала рана демонстрација на тактиката на брзо комбинирано дејствување на оклопни, моторизирани и воздухопловни единици, која подоцна ќе стане позната како блицкриг.

Полската армија се соочила со бројно и технолошки надмоќен противник, иако дала силен отпор. Германските единици брзо навлегувале во полската територија, а земјата истовремено се соочила и со нападот од Советскиот Сојуз од исток.

Светот реагира, но доцна

На 3 септември 1939 година, Велика Британија и Франција ѝ објавиле војна на Германија, откако Берлин го одбил барањето за повлекување од Полска. Во следните денови, војна на Германија ѝ објавиле и Австралија, Нов Зеланд, Канада, Јужна Африка и други земји во рамките на Британската империја и Комонвелтот.

И покрај објавувањето на војна, западните сојузници во првите недели не презеле голема офанзива за да го олеснат притисокот врз Полска. Француските сили извршиле ограничен продор во областа на Сар, но тој немал значително влијание врз текот на полската кампања.

Полска нападната од две страни

На 17 септември 1939 година, Советскиот Сојуз ја нападнал Полска од исток, во согласност со тајниот протокол на пактот Рибентроп–Молотов. Советската инвазија дополнително ја ослабнала полската одбрана, која веќе била под силен притисок од германските сили.

До почетокот на октомври германските и советските сили ја скршиле организираната полска одбрана. Територијата на Полска била поделена меѓу Германија и Советскиот Сојуз, а делови од територијата биле предадени и на Литванија и Словачка.

И покрај воениот пораз, Полска не потпишала капитулација со Германија. Полската влада продолжила да дејствува во егзил, а полските вооружени сили продолжиле да се борат на страната на Сојузниците на различни европски и северноафрикански фронтови.

Војна што траела до 1945 година

Втората светска војна во Европа траела до 8 мај 1945 година, кога стапила во сила германската безусловна капитулација.

Меѓу историските фактори што придонеле за избивањето на војната најчесто се наведуваат последиците од Првата светска војна и условите наметнати со Версајскиот договор, Големата економска криза од 1929 година, подемот на фашизмот и нацизмот, агресивниот национализам и милитаризмот, како и политиката на попуштање кон територијалните претензии на нацистичка Германија.

Германската инвазија на Полска на 1 септември 1939 година го означила почетокот на конфликтот кој за неполни шест години ќе прерасне во глобална војна со десетици милиони жртви и ќе го промени политичкиот и геополитичкиот поредок на светот.