На Светскиот куп 2026, играчите кои трпат расистичка злоупотреба ќе имаат ново оружје: ги вкрстуваат рацете во форма на „X” и гестот директно до судијата може да предизвика синџир на реакции доволно силен за да ја паузира, суспендира или дури прекине утакмицата. За прв пат во историјата на Светскиот куп, протоколот е стандардизиран, едногласно поддржан и обврзувачки.

Гестот кој може да ја запре утакмицата

Играчите на Светскиот куп 2026 ќе имаат ново средство за пријавување расистичка злоупотреба: вкрстување на рацете за да се формира „X”, сигнал кој може веднаш да го активира антидискриминацискиот протокол на ФИФА и потенцијално да ја запре играта. Под правилата на ФИФА, гестот може да го употребат играчите, судиите или тимските функционери кои сведочат расистичко или дискриминаторско однесување. Тоа значи дека не мора да бидеш жртва за да реагираш: доволно е да видиш.

Три чекори: Пауза, суспензија, напуштање

Штом судијата го забележи гестот, е обврзан да започне тристепена постапка. При првиот инцидент, натпреварот се запира. Ако расистичкото однесување продолжи, се прогласува пауза од 15 минути и играчите го напуштаат теренот. При третиот инцидент, натпреварот се напушта целосно. Во досегашната историја на фудбалот, напуштањето на натпревар поради расизам беше исклучок. Со новиот протокол, станува предвидена и задолжителна опција.

Едногласно прифатен од сите 211 национални федерации

Гестот со вкрстени раце „Не на расизам” прв пат беше воведен за време на Светскиот куп за жени до 20 години во 2024 во Колумбија и сега се воведува низ сите натпревари на ФИФА. Ообединет светски протокол за справување со расистичка злоупотреба. Едногласноста на 211 федерации е реткост во фудбалската политика и сигнализира вистинска промена на ставот.

Винисиус и Рудигер: Гестот веќе живее на терен

Гестот беше забележан на две натпревари на Реал Мадрид, против Пачука и Бенфика, откако Антонио Рудигер и Винисиус Јуниор пријавија наводна расистичка злоупотреба. Судиите на тие натпревари го активираа протоколот, правејќи ги тие натпревари прв вистински тест на системот во елитни услови. Винисиус Јуниор, кој со години беше мета на расистичка злоупотреба во Шпанија и на меѓународни натпревари, е еден од најгласните поддржувачи на протоколот. Неговото присуство на Светскиот куп 2026 со Бразил му дава дополнителна симболична тежина.

Историјата која го направи протоколот неизбежен

Расистичката злоупотреба повторно и повторно ги засенуваше главните меѓународни турнири. Еден од најнотабилните случаи дојде за време на квалификацискиот натпревар за Еуро 2020 меѓу Англија и Бугарија, кога играта беше прекината двапати откако играчите на Англија беа цел на расистички навивања и гестови. До тогаш, не постоеше едногласен протокол. Секој судија одлучуваше по своја дискреција. Резултатот беше несоодветна, нестандардна и нееднаква заштита на играчите.

Знакот „X” не е доволен сам по себе

Протоколот е важен чекор напред, но критичарите укажуваат дека стандардизирањето на гестот е само дел од одговорот. На Клубскиот Светски куп 2025 во САД, ФИФА доби критики поради отсуство на видливи антирасистички пораки, банери и соопштенија во стадионите во почетните натпревари на турнирот, и дури по јавниот притисок го емитуваше видеото „Не на расизам”.Гестот „X” е алатка. Но алатката е толку ефективна колку и средината во која се применува.