Иако Европската Унија пред неколку години започна постапка за укинување на сезонското менување на времето, оваа недела часовниците повторно ќе ги поместиме еден час наназад. Причината е политичкиот застој: земјите-членки сè уште немаат постигнато договор за тоа како да се спроведе промената.

Менувањето на часовникот двапати годишно одамна предизвикува незадоволство низ Европа. Во консултација на ниво на ЕУ во 2018 година, дури 84 отсто од учесниците се изјасниле за укинување на практиката.

Една година подоцна, Европскиот парламент убедливо го поддржа предлогот на Европската комисија за прекин на сезонското менување на времето. Сепак, и покрај гласањето, конечната одлука никогаш не беше донесена.

Пандемијата на ковид-19, а потоа и руската целосна инвазија врз Украина, дополнително го тргнаа прашањето подалеку од врвот на политичката агенда.

Кога повторно ги враќаме часовниците?

Во ноќта меѓу сабота, 24 октомври, и недела, 25 октомври 2026 година, во најголемиот дел од Европа завршува летното сметање на времето. Часовниците се враќаат еден час наназад, па наместо 3 часот повторно ќе биде 2 часот.

Тоа значи еден час повеќе за спиење, но и порано разденување наутро и порано стемнување навечер.

Со промената завршува средноевропското летно време, а се враќа средноевропското време, кое вообичаено се нарекува зимско сметање на времето. Велика Британија и Португалија исто така ги поместуваат часовниците, но нивното време е еден час зад времето во поголемиот дел од континентална Европа.

Во Соединетите Американски Држави, летното сметање на времето завршува подоцна, на 1 ноември. Некои земји, меѓу кои Јапонија, Тајланд, Аргентина и Јужна Африка, не ја применуваат оваа сезонска промена. Зошто воопшто го менуваме времето?

Практиката се поврзува со идејата за подобро искористување на дневната светлина и заштеда на енергија. Во 1976 година, Франција го вовела летното сметање на времето како одговор на нафтената криза, со цел да ја намали потрошувачката на енергија.

Во 1980 година, Западна Германија и други европски држави го следеле францускиот пример, меѓу другото за да се усогласи времето меѓу земјите.

Денес, оправданоста на оваа практика, особено од аспект на заштедата на енергија, сè почесто се доведува во прашање. Сепак, иако постои широка поддршка за укинување на менувањето на часовникот, нема единствен став за тоа кое време треба да остане трајно.

Што го блокира укинувањето?

Во 2019 година, Европскиот парламент гласаше со 410 гласа „за“ и 192 „против“ за укинување на сезонското менување на времето. Првичната намера беше новиот систем да почне да се применува од 2021 година. Но, за предлогот да стане закон, потребно е одобрување и од земјите-членки. Токму тука настана застојот.

Државите не можат да се договорат дали трајно да го задржат летното или зимското сметање на времето. Ако секоја земја избере различен режим, тоа би можело да предизвика економски и организациски проблеми, особено во транспортот, трговијата и прекуграничното работење.

Затоа, предлогот останува блокиран додека не се постигне заедничко решение.

Иако европските институции пред години најавија крај на поместувањето на стрелките, засега нема договор што би ја укинал практиката. Така, и оваа есен часовниците повторно ќе ги вратиме еден час наназад, а во пролет повторно ќе ги поместиме напред.