Златото повторно е во центарот на вниманието на светските финансиски пазари. Во услови на геополитички тензии, високи цени на енергенсите и неизвесност околу каматните стапки, благородниот метал останува едно од најважните средства за заштита на финансиските резерви.

Но, додека инвеститорите ги следат промените во неговата цена, централните банки прават нешто подеднакво значајно – го преиспитуваат прашањето каде физички треба да се чува нивното злато.

Дел од земјите веќе префрлаат резерви од САД во Европа, настојувајќи да обезбедат поголема достапност на средствата во случај на нова финансиска или геополитичка криза.

Златото падна четврти ден по ред, но останува над 4.100 долари

Според податоците на Ројтерс од 21 октомври 2026 година, цената на златото на светскиот пазар се намалила за 0,2 проценти, на 4.115,96 долари за тројска унца.

Ова е четврти последователен ден на пад.

Фјучерсите за испорака во декември истовремено се тргувале по околу 4.133,60 долари за унца.

Иако златото традиционално се смета за сигурно прибежиште во кризни времиња, актуелните движења покажуваат дека неговата цена не расте автоматски при секоја меѓународна криза.

Последниот пад е поврзан со поскапувањето на нафтата и стравувањата од нов инфлациски притисок.

Повисоката инфлација може да ја натера американската Федерална резерва подолго да ги задржи високите каматни стапки, што ја намалува привлечноста на златото во однос на финансиските инструменти што носат камата.

На движењето на цената влијае и американскиот долар.

Сепак, и покрај краткорочниот пад, цената на благородниот метал останува исклучително висока.

Холандија префрли 86 тони злато од Северна Америка во Лондон

Додека златото бележи ценовни осцилации, дел од централните банки преземаат чекори за поинакво управување со своите резерви.

На 2 септември 2026 година, Холандската централна банка официјално соопшти дека префрлила приближно 86 тони злато од резервите што претходно се чувале во Њујорк и Отава во Лондон.

Операцијата била спроведена меѓу март и август годинава.

Банката објасни дека целта е да се подобрат ликвидноста, можноста за тргување и достапноста на резервите во услови на сериозна криза.

По промената, Лондон станал најголемата поединечна локација за чување на холандското злато.

Од вкупните резерви, 32,1 процент се чуваат во Лондон, 30,8 проценти во Холандија, а по 18,5 проценти во САД и Канада.

Холандската централна банка располага со 612,4 тони злато, чија вредност на крајот од 2025 година изнесувала 72,2 милијарди евра.

Институцијата го образложи преместувањето со потребата за поголема подготвеност во време на зголемена геополитичка неизвесност.

Зошто златото се повлекува од американските трезори?

Со децении, многу држави чуваат дел од своите златни резерви во САД, особено во трезорите на Федералните резерви во Њујорк.

Таквата практика овозможувала безбедно чување и полесно извршување меѓународни финансиски трансакции.

Но, во последните години прашањето за физичката локација на резервите добива ново стратешко значење.

Во анализа објавена во септември, Светскиот совет за злато посочува дека централните банки сè повеќе ги земаат предвид политичките ризици, пристапноста до резервите и можноста за нивно брзо користење.

Не станува збор само за довербата во една држава, туку и за потребата националните резерви да бидат распределени на повеќе финансиски центри.

Лондон останува еден од најважните светски центри за физичко тргување со злато, што е една од причините поради кои Холандија го избрала токму него.

Франција и Германија веќе ја менуваа распределбата на резервите

Холандија не е единствената земја што ја преиспитува географската распределба на златото.

Германија во периодот од 2013 до 2017 година префрли 674 тони злато од Њујорк и Париз во Франкфурт.

Франција, пак, во периодот 2025–2026 година ја промени географската распределба на дел од својата златна изложеност.

Според Светскиот совет за злато, француската централна банка продала 129 тони злато што се чувале во Њујорк и купила еквивалентна количина во Европа.

Важно е да се направи разлика: француската операција не била опишана како физичко префрлање на истите златни прачки.

Овие случаи не значат дека сите централни банки масовно ги напуштаат американските трезори, но покажуваат дека управувањето со златните резерви сè повеќе станува дел од пошироката стратегија за финансиска сигурност.

Централните банки очекуваат уште поголеми резерви

Промените не се однесуваат само на местото каде што се чува златото.

Според истражувањето на Светскиот совет за злато од јуни 2026 година, спроведено меѓу 76 централни банки, дури 89 проценти од испитаниците очекуваат глобалните златни резерви да се зголемат во следните 12 месеци.

Рекордни 45 проценти очекуваат нивните сопствени институции да купат дополнително злато.

Во претходните четири години централните банки во просек акумулирале околу 1.000 тони злато годишно, што е двојно повеќе од просекот во претходната деценија.

Истовремено, 74 проценти од испитаниците очекуваат уделот на американскиот долар во глобалните девизни резерви да се намали во следните пет години.

Овие очекувања укажуваат дека дел од централните банки сакаат поголема диверзификација на резервите и помала зависност од поединечни валути или финансиски системи.

Дали златото станува поважно од доларот?

Зголеменото купување злато и промените во неговото складирање се дел од поширока трансформација во управувањето со националните резерви.

За разлика од државните обврзници, златото не носи камата, но истовремено не претставува побарување од конкретен должник.

Тоа го прави привлечна форма на финансиска заштита во услови на сериозна неизвесност.

Сепак, тоа не значи дека златото ќе го замени доларот во меѓународната трговија или дека американската валута ја губи својата доминантна улога преку ноќ.

Доларот и понатаму има централна позиција во светскиот финансиски систем.

Но, зголемените резерви во злато покажуваат дека централните банки настојуваат да ги распределат ризиците.

Што ќе се случува со цената?

Пазарот во наредниот период внимателно ќе ги следи одлуките на американската Федерална резерва, движењето на инфлацијата, цените на нафтата и развојот на геополитичките тензии.

Доколку каматните стапки останат високи, златото може да се соочи со дополнителен краткорочен притисок.

Од друга страна, продолжувањето на купувањето од централните банки и барањето сигурни резервни средства можат да останат значајни фактори за побарувачката.

Затоа пазарот на злато денес има две различни приказни.

Едната е дневната берзанска цена, која реагира на каматите, доларот и инфлацијата.

Другата е долгорочната стратегија на централните банки, кои одлучуваат колку злато да поседуваат и каде да го чуваат.