Според последниот неделен извештај на Европскиот центар за превенција и контрола на болести (ECDC), објавен на почетокот на август 2026 година, во Европа досега се регистрирани вкупно 241 случај на инфекција со вирусот на Западен Нил кај луѓе од почетокот на сезоната на пренос.

Северна Македонија веќе се наоѓа на четврто место во Европа, со 13 потврдени инфекции, од кои три лица се во критична состојба. Светската здравствена организација уште на крајот на јули повика на зголемена будност поради зголемениот број случаи во Јужна Европа.

Целосната слика низ Европа

Според официјалните податоци на ECDC, случаите се географски концентрирани во неколку земји. Италија доминира со 139 случаи, следена од Грција со 61. Шпанија има 17 регистрирани инфекции, Северна Македонија 13, Романија 6, Франција 4, а Германија 1 случај.

Вирусот е регистриран во 59 засегнати подрачја во седум европски земји. Само во текот на една недела биле потврдени дополнителни 23 случаи, што покажува дека сезоната на пренос сè уште трае.

Грција и Италија – епицентри на активноста

Грција и Италија бележат најголема активност на вирусот во Европа оваа сезона. Во Грција, од вкупно 65 регистрирани случаи до почетокот на август, дури 54 пациенти развиле тешки невролошки манифестации, меѓу кои енцефалитис, менингитис и акутна флакцидна парализа.

Овој податок не значи дека вирусот вообичаено предизвикува тешка болест кај повеќето заразени. Напротив, најголемиот дел од инфекциите поминуваат без симптоми или со благи симптоми. Тешките невролошки форми се поретки, но токму тие најчесто се откриваат и влегуваат во официјалните статистики.

Македонија – од осум на 26 случаи за само неколку дена

Домашната слика исто така се менува. Бројот на потврдени случаи во Македонија пораснал од претходно регистрираните седум до осум на 26 случаи, при што три лица се во критична состојба, едно поина. Растот на бројот на потврдени инфекции за релативно краток период покажува дека сезоната на пренос е активна и дека вирусот не се појавува само како изолиран случај.

Но, зад бројката 26 се крие една многу поважна работа.

Само врвот на сантата мраз

Еден од најважните, но често занемарувани факти за вирусот на Западен Нил е дека бројот на потврдени случаи не го покажува вистинскиот број на заразени луѓе. Повеќето заразени воопшто не развиваат симптоми или имаат толку блага клиничка слика што не бараат медицинска помош. Затоа, во официјалните статистики најчесто завршуваат оние кај кои инфекцијата е посериозна и кај кои е направено тестирање.

Токму затоа бројката на потврдени случаи треба да се чита како видлив дел од многу поширока циркулација на вирусот, а не како точен број на луѓе што биле заразени.

Со други зборови, 13 потврдени случаи во Македонија не значат дека само 13 луѓе дошле во контакт со вирусот.

Како се шири вирусот?

Вирусот на Западен Нил природно циркулира меѓу комарците и птиците. Птиците се главниот природен резервоар на вирусот, додека комарците, особено оние од родот Culex, го пренесуваат вирусот од една на друга птица. Луѓето и коњите се таканаречени случајни домаќини. Човек може да се зарази кога ќе биде каснат од комарец кој претходно се заразил хранејќи се со инфицирана птица.

Вирусот вообичаено не се пренесува од човек на човек преку секојдневен контакт. Според СЗО, преносот најчесто е најинтензивен во периодот од јули до септември, кога активноста на комарците е најголема.

Заштитата останува едноставна, но важна

Бидејќи не постои специфичен лек или вакцина за спречување на инфекцијата кај луѓето, најважната заштита останува избегнувањето на убоди од комарци. Најважните мерки се: користење репеленти на откриените делови од кожата, особено во периодите кога комарците се најактивни, носење светла облека со долги ракави и ногавици при подолг престој на отворено, поставување мрежи на прозорците и вратите, отстранување на стоечката вода во дворовите и околу домовите, бидејќи таму комарците можат да се размножуваат, посебна внимателност кај лицата над 60 години и кај лицата со ослабен имунитет, кај кои ризикот од тешка форма е поголем.

Висока температура, силна главоболка, вкочанет врат, конфузија, нарушена свест или слабост на екстремитетите се симптоми поради кои треба веднаш да се побара лекарска помош.

Зошто регионалната слика е важна?

Бројките од Италија, Грција, Шпанија и Македонија покажуваат дека вирусот ова лето не е изолиран проблем на една земја. Станува збор за поширока регионална активност во јужниот дел на Европа. За Македонија, близината на Грција и активната циркулација на вирусот во регионот се особено важни. Зголемениот број потврдени случаи значи дека следењето на комарците, навременото препознавање на симптомите и превенцијата остануваат клучни и во текот на август.

Затоа бројката 13 треба да се чита со претпазливост: таа кажува колку случаи се потврдени, но не и колку луѓе навистина биле изложени на вирусот.