Кулекс-комарецот, еден од најраспространетите видови комарци во Македонија, може да го пренесе вирусот на западно-нилската треска. Здравствените власти досега регистрираа 11 случаи во земјава, а за уште тројца пациенти со симптоми на воспаление на мозокот и мозочните обвивки се чекаат лабораториски резултати.

Епидемиологот Драган Кочински, раководител на Одделот за епидемиологија на заразни заболувања при Институтот за јавно здравје, објаснува дека повеќе видови комарци можат да го пренесат вирусот, меѓу кои и кулексот, кој е широко присутен во Македонија.

Сепак, тоа не значи дека секој комарец или секој убод носи ризик од инфекција. Вирусот може да го пренесе само заразен комарец.

Како се пренесува западно-нилската треска?

Западно-нилскиот вирус природно циркулира меѓу дивите птици и комарците. Комарецот се инфицира кога се храни со крв од заразена птица, а потоа може да го пренесе вирусот на човек или животно.

Луѓето и коњите се сметаат за крајни домаќини, бидејќи вообичаено немаат доволно високо ниво на вирусот во крвта за преку нив да продолжи природниот циклус на заразување.

Болеста не се пренесува преку вообичаен контакт меѓу луѓето – со допир, престој во иста просторија, кашлање или користење исти предмети. Исклучително ретко е можен пренос преку трансфузија на крв, трансплантација на органи, од мајка на дете за време на бременост или преку доење.

Главниот ризик за населението останува убодот од заразен комарец.

Во Македонија регистрирани 11 случаи

Институтот за јавно здравје на 27 јули објави дека во Македонија биле евидентирани осум случаи – седум потврдени и еден веројатен. Шест биле оценети како локално стекнати случаи од Скопје и Велес, додека еден пациент од Скопје имал историја на патување во Грција, но инкубацискиот период го опфаќал и неговиот престој во Македонија.

Два дена подоцна здравствените власти соопштија уште три нови случаи, со што бројот за 2026 година се зголеми на 11.

Најголемиот дел од пациентите не патувале во странство, што укажува дека вирусот циркулира меѓу локалната популација на комарци и птици, особено во Скопската Котлина.

Според последните информации од Клиниката за инфективни болести, двајца пациенти на возраст од 66 и 76 години се во критична состојба и се приклучени на механичка вентилација. Другите пациенти со потврдена инфекција се стабилни, а за уште тројца хоспитализирани со симптоми на акутно воспаление на мозокот и мозочните обвивки се чека лабораториска потврда.

Кој е во поголем ризик?

Околу 80 проценти од лицата инфицирани со западно-нилскиот вирус немаат никакви симптоми и најчесто не знаат дека биле заразени.

Кај приближно 20 проценти може да се појават покачена температура, главоболка, замор, болки во мускулите и зглобовите, гадење, повраќање, осип или зголемени лимфни јазли.

Помалку од еден процент од заразените развиваат тешка форма што го зафаќа централниот нервен систем. Возраста над 60 години, ослабениот имунитет и одредени хронични заболувања го зголемуваат ризикот инфекцијата да премине во тешка невроинвазивна форма, која може да предизвика енцефалитис, менингитис, мускулна слабост, парализа или нарушување на свеста.

Предупредувачки симптоми се висока температура, силна главоболка, вкочанет врат, конфузија, дезориентација, тресење, конвулзии, изразена мускулна слабост, проблеми со одењето, парализа или губење на свеста. При појава на вакви симптоми е потребна итна лекарска помош.

Инкубацискиот период најчесто трае од три до 14 дена.

Нема специфичен лек, заштитата од комарци е клучна

За западно-нилската треска нема специфичен антивирусен лек, ниту вакцина одобрена за луѓе. Кај полесните случаи третманот е насочен кон ублажување на симптомите, одмор и внесување течности, додека потешките случаи бараат болничко лекување, следење на виталните функции и, кога е потребно, респираторна поддршка.

Институтот за јавно здравје процени дека во периодот на активност на комарците постои среден ризик за населението и предупреди дека се можни нови случаи на целата територија на Македонија.

Како фактори се наведуваат климатските промени, повисоките температури, продолжената сезона на комарците, распространувањето на векторите и зголемениот број патувања во подрачја каде вирусот е присутен.

Дезинсекција и препораки до граѓаните

По потврдувањето на локалните случаи, Центарот за јавно здравје започнал дезинсекција во околината на живеалиштата на пациентите. За одредени случаи се спроведува третман во радиус од 200 метри, а според процената на терен биле планирани пошироки интервенции во Драчево и Ченто.

Институтот препорачува систематско следење на бројноста и видовите комарци, испитување дали кај нив е присутен вирусот, планска ларвицидна и адултицидна дезинсекција од општините и дополнителни интервенции околу домовите на потврдените случаи.

Граѓаните можат да го намалат ризикот со отстранување на застоена вода од дворовите, терасите и подрумите. Вода не треба да се остава во кофи, буриња, саксии, стари гуми, садови за животни или други предмети во кои комарците можат да положуваат јајца.

Се препорачува и употреба на репеленти според упатството на производителот, носење светла облека со долги ракави и ногавици, поставување мрежи на прозорци и врати и избегнување подолг престој на отворено во зори и на самрак, кога кулекс-комарците се особено активни.

Заклучно со последните објавени информации, во земјава се евидентирани 11 случаи во текот на 2026 година, двајца пациенти се на механичка вентилација, а најголемиот дел од инфекциите се сметаат за локално стекнати.