Иронично, Вудсток воопшто не започнал како политичка или идеолошка манифестација. Четворица млади претприемачи, Џон Робертс, Џоел Розенман, Арти Корнфелд и Мајкл Ланг, првично сакале да заработат доволно пари за да изградат сопствено студио за снимање во Вудсток, Њујорк. Од таа идеја постепено се родил планот за голем музички фестивал.

Првично фестивалот требало да се одржи во индустрискиот парк „Хауард Милс“ во Волкил. Но локалните власти во последен момент ја повлекле дозволата, практично оставајќи ги организаторите без локација само неколку недели пред настанот.

Тогаш се појавил фармерот Макс Јасгур. Тој им понудил дел од својата фарма во Бетел, Њујорк, со површина од околу 600 акри. Решението било донесено во последен момент и никој тогаш не можел да претпостави дека токму таа фарма ќе стане едно од најпознатите места во историјата на популарната култура.

Наместо 50.000, пристигнале стотици илјади

Организаторите првично очекувале околу 50.000 посетители. Подоцна биле продадени околу 186.000 билети, а проценките за бројот на луѓе кои конечно пристигнале на фестивалот се движат околу 400.000 и повеќе. Толпата почнала да пристигнува уште пред официјалниот почеток. Патиштата кон Бетел биле преполни со автомобили, а сообраќајниот метеж бил толку голем што дел од музичарите не можеле навреме да стигнат до сцената. Организаторите на крајот престанале да ги контролираат билетите и фестивалот практично станал бесплатен.

Тоа, се разбира, значело и нешто друго: количините храна, вода, санитарни услови и друга инфраструктура планирани за десетици илјади луѓе одеднаш требало да се справат со население кое се приближувало до големината на еден град. Вудсток почнал да личи на експеримент кој никој не знаел како ќе заврши.

Ричи Хејвенс требало да свири неколку песни. Свирел три часа

Еден од најпознатите примери за хаосот на првиот ден е настапот на Ричи Хејвенс. Тој воопшто не требало да го отвора фестивалот. Но поради сообраќајниот хаос, другите изведувачи не можеле да стигнат навреме. Хејвенс излегол на сцената и продолжил да свири додека организаторите се обидувале да го решат проблемот. Од неколку планирани песни, неговиот настап прераснал во речиси тричасовна импровизација.

Токму таквите моменти подоцна станале дел од легендата: Вудсток не функционирал според планот, но некако токму тоа го направило Вудсток.

Сантана, Џенис Џоплин и Хендрикс

Вудсток бил и моментот во кој некои музичари од релативно непознати имиња станале дел од музичката историја. Сантана тогаш сè уште не бил голема ѕвезда. Неговиот настап, особено изведбата на „Soul Sacrifice“, помогнал групата да стане едно од имињата за кои се зборувало по фестивалот.

Карлос Сантана подоцна раскажувал дека во моментот на настапот бил под дејство на ЛСД и дека, во еден момент, грифот на неговата гитара му изгледал како змија. На сцената се појавиле и Џенис Џоплин, „The Who“, „Creedence Clearwater Revival“, „Jefferson Airplane“, „Joan Baez“ и голем број други музичари.

Но фестивалот завршил со настапот кој подоцна ќе стане неговиот најпознат музички симбол. Во понеделникот наутро, пред публика која веќе била значително намалена, Џими Хендрикс ја извел својата препознатлива, дисторзирана верзија на американската химна „The Star-Spangled Banner“. Настапот денес се смета за еден од највпечатливите музички моменти на шеесеттите.

Три дена дожд, кал и недостиг

Сликата што денес најчесто ја имаме за Вудсток е романтична: млади луѓе боси во калта, музика, слобода, љубов и чувство дека една нова генерација го менува светот. Но реалноста била многу понеуредна. Дождот претворил голем дел од фармата во кал. Имало недостиг од храна и вода, санитарните услови биле далеку од идеални, а организацијата постојано била на раб на колапс.

Биле потребни огромни напори за да се обезбедат основните услови за стотиците илјади луѓе. И токму затоа еден од најголемите парадокси на Вудсток е тоа што фестивал кој бил толку лошо подготвен, на крајот не завршил во масовен хаос.

Од музички фестивал до симбол на една Америка

Во 1969 година Америка била длабоко поделена. Војната во Виетнам траела, младите биле регрутирани, протестите биле секојдневие, расните конфликти биле силни, а земјата сè уште ги чувствувала последиците од атентатите врз Мартин Лутер Кинг и Роберт Кенеди. Во таква атмосфера, три дена музика и масовно собирање на млади луѓе добиле значење што ги надминало самите концерти.

Вудсток станал симбол на контракултурата и на генерацијата која се спротивставувала на војната, конзервативните општествени норми и политичкиот естаблишмент. Слоганот „три дена мир и музика“ постепено прераснал во нешто многу поголемо од рекламна порака.

Колку од легендата е вистина?

Тука приказната станува уште поинтересна. Голем дел од денешната претстава за Вудсток е создадена преку документарниот филм „Woodstock“, режиран од Мајкл Вадли и објавен во 1970 година. Филмот ги претставил музиката, луѓето и атмосферата на фестивалот на начин кој дополнително ја зацврстил романтичната слика за настанот. Но камерите не можеле да ја снимат целата реалност.

Не можеле да ја снимат целата логистичка конфузија, недостигот од храна и вода, опасностите од огромната толпа или фактот дека организаторите во одредени моменти едноставно се обидувале да го одржат системот функционален. Затоа историчарите подоцна често го опишувале успехот на Вудсток како своевидно чудо: фестивалот имал огромен потенцијал да се претвори во катастрофа, но тоа не се случило.

Вудсток не можел да се повтори

Токму тоа се покажало кога организаторите се обиделе повторно да го создадат митот. Фестивалот бил обновен во 1994 година по повод 25-годишнината, во услови на лошо време и кал, па добил и прекар „Мадсток“. Но вистинскиот тест дошол во 1999 година. На 30-годишнината, фестивалот завршил со насилство, пожари, уништување на опрема и бројни пријави за сексуално насилство. Контрастот бил огромен.

Истото име, истата историска референца, но сосема поинаква атмосфераТоа можеби е најдобриот доказ дека Вудсток од 1969 година не бил само фестивал што може да се преслика со истите музичари, истата публика и истото име. Бил производ на еден конкретен историски момент.

57 години подоцна, митот сè уште трае

Вудсток траел само три дена, но неговиот живот трае веќе 57 години. Влијанието врз музиката и фестивалската култура е огромно. Идејата за повеќедневен фестивал со десетици изведувачи и стотици илјади посетители стана траен дел од популарната култура. Од денешна перспектива, можеби најинтересно е што Вудсток никогаш целосно не се вклопил ниту во митот, ниту во реалноста.

Бил хаотичен, валкан, дождлив и лошо организиран. Но истовремено бил и мирен, музички исклучителен и историски важен. И можеби токму во таа противречност лежи причината зошто и денес, 57 години подоцна, кога ќе се спомене Вудсток, не мислиме само на еден фестивал. Мислиме на една генерација која за три дена се обидела да замисли дека светот може да биде поинаков.