Враќање во минатото: Може ли вештачката интелигенција да ги разгада древните јазици

Иако технологијата брзо напредува, успешното дешифрирање на древни јазици бара цврсти историски и лингвистички темели што вештачката интелигенција не може да ги создаде сама. Научниците користат модерни модели за брзо тестирање на хипотези, но конечниот збор и понатаму зависи од човечката анализа и пронаоѓањето соодветни пишани докази.

Секој заборавен јазик што досега е успешно дешифриран бараше цврст лингвистички темел. Најчесто тоа беше двојазичен текст, како познатиот Камен од Розета, или пак познат сроден јазик за споредба. Линеарно А писмо од минојската цивилизација на Крит нема ниту еден од овие елементи, поради што останува една од најголемите загатки.

Слична е ситуацијата и со етрурскиот јазик во Италија, чија граматика и подлабоко значење сè уште им бегаат на истражувачите. Токму поради овие тешкотии, во последниот период сè почесто се вклучува вештачката интелигенција за анализа на зачуваните записи. Компјутерите не ги заменуваат лингвистите, туку ги проверуваат нивните претпоставки со исклучителна брзина.

Еден таков обид во средината на 2026 година привлече големо внимание кај јавноста. Самостоен инженер и аматерски лингвист искористи компјутерски програми за да тестира хипотеза за претпоставено семитско потекло на Линеарно А писмото. Со оваа метода беа брзо анализирани стотици знаци и беше составен голем речник на потенцијални зборови.

Сепак, главната идеја и понатаму дојде од човекот, додека алгоритмот послужи исклучиво како брз истражувачки асистент. Современата технологија исклучително добро препознава повторливи шеми, ги реставрира оштетените натписи и споредува илјадници карактери за неколку минути. Овој процес на рачна работа претходно траеше со години.

Главната пречка лежи во тоа што статистичките модели не можат самите да создадат значење без соодветна основа. Доколку недостасува познато јазично семејство или двојазичен текст, алгоритмите гледаат само математички шеми. Исто така, поради малиот број сочувани записи, речиси секоја поставена хипотеза може да најде случајни совпаѓања.

Поради овие причини, секој тврден напредок мора да помине низ строга научна рецензија од независни експерти. Вештачката интелигенција останува моќен забрзувач во науката што може драстично да ги скрати истражувањата. Сепак, за целосно решавање на древните писма и понатаму се неопходни нови археолошки откритија и човечка логика.

е-Трн да боцка во твојот инбокс