Вештачката интелигенција повеќе не е само глобална тема од Силициумската долина, туку директен фактор на домашниот пазар на труд. Според официјалната Анкета за работната сила на Државниот завод за статистика (ДЗС), во земјата има околу 698.000 вработени лица. Меѓу нив, десетици илјади службеници, технички референти и помлади експерти вршат рутински дигитални задачи што новите алгоритми ги завршуваат за неколку секунди.

Домашната перцепција дека автоматизацијата ги загрозува исклучиво фабричките работници одамна е надмината. Најновиот бран на генеративна вештачка интелигенција удира токму врз таканаречените „бели јаки“, луѓето чие работно време минува пред компјутер во обработка на документи, внесување податоци и корисничка комуникација.

Според Националната класификација на занимањата на ДЗС, во групата „Службеници“ спаѓаат лица задолжени за внес на информации, сметководствени евиденции, патнички аранжмани и административна поддршка. Заедно со делот од групата „Техничари и сродни занимања“, ова опфаќа повеќе од 100.000 работни места каде што автоматизираните софтверски агенти веќе преземаат цел спектар дневни работни задачи.

Секторот за информации и комуникации, кој со години важеше за сигурно прибежиште за младите со високи примања, веќе го менува моделот на вработување. Компаниите кои порано ангажираа почетници за пишување основен код, тестирање софтвер, техничка поддршка или подготовка на маркетинг содржини, сега истите обврски ги распределуваат преку специјализирани AI алатки.

Побарувачката за сениор инженери и луѓе што знаат како да раководат со овие системи останува висока, но влезниот праг за дипломираните студенти станува значително повисок. Младите што влегуваат на пазарот мора веднаш да понудат комплексно критичко мислење и управувачки вештини, бидејќи рутинската работа повеќе не бара човечки ангажман.

Парадоксот на македонскиот пазар е што бавната институционална дигитализација делумно го одложува ударот во јавната администрација, каде што печатот и хартијата на шалтер сè уште доминираат. Сепак, приватниот сектор, особено странските аутсорсинг компании, кол-центрите и локалните филијали на странски банки, забрзано ги интегрираат новите решенија за да ги намали оперативните трошоци.

Прашањето за пазарот на труд веќе не е дали вештачката интелигенција ќе ги избрише овие профили, туку колку брзо образовниот систем и државните политики за вработување ќе се прилагодат кон преквалификација на младите работници.