Трката за AGI веќе се води во истражувачките лаборатории: системите пишуваат код, помагаат во експерименти и произведуваат резултати што научниците треба да ги проверат. Следната амбиција е да можат самостојно да совладуваат широк опсег задачи на човечко ниво или над него.

Зад кратенката AGI стои „општа вештачка интелигенција“ (Artificial General Intelegience). Прашањето е дали еден систем може да учи, да расудува и да применува знаење во различни области, вклучително и во ситуации за кои не бил посебно подготвен. Истражувачите, сепак, немаат единствено прифатена дефиниција и тест што недвосмислено би го означил моментот на нејзиното достигнување.

За читателот, ова е повеќе од натпревар меѓу технолошки компании. Ако системите преземаат сè посложена интелектуална работа, ќе се отвораат прашања за работните места, образованието, пристапот до знаење и контролата врз технологијата.

Што треба да умее системот за да биде AGI?

Современите модели можат да работат со различни видови содржини и задачи. Но успешното решавање математички проблем или пишувањето добар код само по себе не докажува општа интелигенција. Важни се и способноста за учење, приспособувањето на нови услови и препознавањето на сопствените ограничувања.

На 17 март 2026 година, „Гугл Дипмајнд“ претстави рамка што ја разгледува интелигенцијата преку десет способности. Меѓу нив се меморијата, расудувањето, учењето, планирањето и разбирањето социјални ситуации.

Предлогот е системите да се споредуваат со луѓето на широк опсег задачи, користејќи тестови што не биле дел од нивното обучување. Целта е да се добие профил на силните и слабите страни, наместо целата интелигенција да се сведе на една оценка.

Оттука произлегува важна разлика: модел што е извонреден во една област може да има сериозни ограничувања во друга. И способноста да се даде точен одговор не е исто што и способноста сигурно да се заврши долга задача без човечка интервенција.

Трката за AGI има различни рокови и различни цели

„ОпенАИ“, „Гугл Дипмајнд“ и „Антропик“ се меѓу компаниите што јавно работат кон сè поопшти и посамостојни системи. Нивните најави, меѓутоа, не се календар на сигурни настани.

На дискусијата во Давос на 20 јануари 2026 година, директорот на „Антропик“, Дарио Амодеи, остана блиску до својата претходна процена за многу моќни системи во периодот 2026–2027 година. Истовремено призна дека постои значителна неизвесност.

Демис Хасабис од „Гугл Дипмајнд“ на истата дискусија ја задржа процената за околу 50 проценти веројатност до крајот на деценијата да се појави систем со сите човечки когнитивни способности. Тој посочи дека научната работа бара и создавање нови прашања и хипотези, како и експериментална проверка што не може секогаш да се забрза со софтвер.

Во есеј објавен во јануари 2026 година, Амодеи напиша дека моќната вештачка интелигенција би можела да биде оддалечена една до две години, но и значително подолго. Неговата визија подразбира системи што би надминувале врвни човечки експерти и би работеле автономно со часови, денови или недели. Тоа е негова прогноза, со повисок праг од многу други употреби на поимот AGI.

„ОпенАИ“ на 6 септември 2026 година објави поинаку формулирана цел: автоматизиран истражувач за вештачка интелигенција до март 2028 година. Според компанијата, веќе достигнала систем што извршува јасно определени истражувачки задачи под човечко раководство. Таа цел не треба да се претставува како потврден датум за AGI.

Напредокот е конкретен, но останува предмет на проверка. На 6 октомври 2026 година, „ОпенАИ“ објави математички резултати произведени од внатрешен модел, вклучително и формализации на дел од доказите за компјутерска проверка. Објавувањето научни резултати е значаен чекор, но не е доказ дека системот ги совладал сите способности потребни за општа интелигенција.

Клучната амбиција е вештачката интелигенција да помага во создавањето на следната генерација вештачка интелигенција. Ако тој процес станува побрз и посамостоен, може да го забрза развојот. Но „ОпенАИ“ во објавата од 21 септември нагласи дека целосно автономното рекурзивно самоподобрување не се случува и дека не треба да се следи без соодветни услови за безбедност.

Што ќе се промени по нејзиното појавување?

Нема основа да се очекува дека една објава за AGI веднаш ќе ги промени сите работни места. Техничката способност, цената, сигурноста и начинот на примена се различни прашања.

Влијанието врз работата веќе се истражува и без AGI. Студијата на Меѓународната организација на трудот и полскиот институт НАСК, објавена на 20 мај 2025 година, процени дека секое четврто работно место во светот е потенцијално изложено на генеративна вештачка интелигенција. Авторите нагласуваат дека промената на задачите е поверојатна од целосната замена на работниците. Ова е процена за постојната генеративна технологија, а не прогноза за последиците од AGI.

Амодеи предвидува големи придобивки за науката и економијата, но предупредува и на злоупотреба, концентрација на моќта и економски потреси. Овие сценарија се можности што ги разгледува, а не утврдени идни исходи.

Во македонски контекст, практичното прашање е како училиштата, компаниите и институциите ќе ги подготвуваат луѓето за работа со вакви системи. Како аналитички заклучок, подготовката подразбира проверка на резултатите, заштита на податоците и јасно определување кој одговара кога автоматизираната постапка ќе погреши.

Трката нема однапред познат победник. Уште помалку е сигурно дека првата компанија што ќе прогласи AGI ќе има и најсигурен или најдостапен систем. За јавноста, пресудно ќе биде што технологијата навистина умее, кој може да ја користи и дали луѓето ќе задржат делотворна контрола врз нејзините одлуки.