Американската администрација во петокот воведе санкции против Меѓународниот кривичен суд (МКС), забранувајќи трансакции со институцијата со цел да се прекинат нејзините ресурси. Потегот на Вашингтон следува само неколку часа откако поранешната судијка на МКС, Нави Пилај, ја доби Нобеловата награда за мир. Судот во Хаг ја осуди мерката како напад врз меѓународниот правен поредок и побара заштита од своите 125 земји-членки.

Американското Министерство за финансии најави шестмесечен грејс период за санкциите, кои ќе ги спречат компаниите да обезбедуваат услуги за судот. Мерката вклучува исклучоци за телекомуникации, софтвер, исплата на пензии и трансакции поврзани со притвореници. Државниот секретар Марко Рубио изјави дека санкциите се структурирани за да им дадат можност на судот и земјите-членки да одговорат на американските барања.

„Ќе ги забраниме трансакциите со овој непријателски суд, прекинувајќи ги нивните ресурси и онеспособувајќи ја нивната способност за работа“, нагласи Рубио во изјава за Ројтерс. Тој додаде дека претседателот Доналд Трамп нема да дозволи МКС да гони Американци.

Судот ја оцени одлуката како напад врз владеењето на правото. Заменик-обвинителката на МКС, Нажат Шамим Кан, изјави дека мерките имаат за цел да го поткопаат меѓународното право, но дека нивните истраги и гонења ќе продолжат.

Високата претставничка за надворешна политика на ЕУ, Каја Калас, посочи дека шестмесечниот период нуди простор за дијалог, но најави дека Унијата има опции да ја осигура континуираната работа на судот. Белгискиот министер за надворешни работи дури повика на активирање на статут на ЕУ за блокирање со цел заштита на судот.

МКС претходно издаде налози за апсење на повеќе од 70 лица, вклучувајќи го израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху и рускиот претседател Владимир Путин. Вашингтон ги критикуваше овие потези, како и истрагата за постапките на американските војници во Авганистан.

Само неколку часа пред американската одлука, јужноафриканската правничка Нави Пилај, која беше судијка во Жалбениот совет на МКС од 2003 до 2008 година, ја доби Нобеловата награда за мир. Нобеловиот комитет ја опиша наградата како поддршка за меѓународните судови во време кога судиите и институциите на меѓународното право се под политички напад.

Официјални лица на МКС со месеци се подготвуваа за можноста од санкции, заменувајќи го софтверот на Мајкрософт со алтернативи со отворен код и правејќи нови аранжмани за банкарство и здравствено осигурување.