Јужноафриканската правничка Нави Пилај е добитничка на Нобеловата награда за мир за 2026 година, соопшти денеска во Осло Норвешкиот нобелов комитет. Комитетот ја додели наградата поради нејзините напори за заштита на меѓународното право и воспоставување одговорност за најтешките злосторства, од времето на апартхејдот во Јужна Африка, па сè до водењето на клучни меѓународни судови.
Пресудна точка во кариерата на Пилај беше нејзината работа како судијка во Меѓународниот кривичен трибунал за Руанда. Токму нејзиното влијание доведе до историска одлука во меѓународното право: масовното силување и сексуалното насилство за првпат беа правно дефинирани како злосторство против човештвото и чин на геноцид.
Во истиот процес, Пилај овозможи обвинение за поттикнување геноцид исклучиво врз основа на ширење пропаганда, што постави сосема нови стандарди за одговорноста на медиумите и јавните личности во конфликти.
Родена во Дурбан во семејство со тамилско потекло, Пилај уште на почетокот на својата правна кариера водеше битки против длабоката сегрегација. Како млада адвокатка го бранеше Нелсон Мандела и другите активисти кои се спротивставија на апартхејдот. Подоцна стана судијка на Високиот суд во Јужна Африка, а потоа и судијка во Меѓународниот кривичен суд во Хаг.
Таа служеше и како Висока комесарка на ОН за човекови права, а подоцна раководеше со Независната истражна комисија на ОН за окупираната палестинска територија. Денес, Пилај е судијка во Меѓународниот суд на правдата во постапката каде што Мјанмар е обвинет за геноцид.
Одлуката за доделување на наградата доаѓа точно 125 години по доделувањето на првата Нобелова награда за мир. Комитетот отворено алармира дека меѓународниот правен поредок денес трпи огромен притисок и напади.
Судиите што работат на овие случаи се соочуваат со директни санкции и институционални опструкции од центри на моќ. Нобеловиот комитет нагласи дека трајниот мир никогаш не може да опстане врз силата на вооружените сили или нестабилниот баланс на моќта, туку единствено врз владеењето на правото.
