Почина една од најважните жени во историјата на НАСА и главната „виновничка“ за слетувањето на Месечината

Маргарет Хамилтон почина на 90 години, оставајќи зад себе софтверски концепт без кој луѓето во 1969 година немаше да стапнат на Месечината.
Фото: Draper Laboratory / Wikimedia Commons

Американската математичарка и пионерка во компјутерските науки Маргарет Хамилтон почина на 90-годишна возраст, објави технолошкиот институт МИТ во Кембриџ, Масачусетс. Хамилтон го предводеше тимот што го создаде навигацискиот софтвер за мисиите „Аполо“. Нејзината прецизна софтверска архитектура спречи прекин на историското слетување на Месечината во 1969 година, поставувајќи ги темелите на современото софтверско инженерство.

Додека лунарниот модул „Игл“ на 20 јули 1969 година се спушташе кон површината на Месечината, компјутерот во леталото почна да испраќа аларми за преоптоварување. Радарскиот систем испраќаше премногу сигнали, а меморијата беше при крај. НАСА се соочи со одлука дали да ја прекине мисијата на само неколку минути пред слетувањето.

Пресуди концептот што го разви тимот на Маргарет Хамилтон. Софтверот беше програмиран со асинхрона архитектура и автоматски им даваше приоритет на критичните функции за спуштање. Системот ги отфрли споредните задачи и го задржа фокусот на погонот и висината. Нил Армстронг и Баз Олдрин безбедно се спуштија на површината.

Пристапот на Хамилтон кон безбедноста на кодот се засноваше на предвидување човечки грешки. За време на тестирањата во лабораторијата на МИТ, нејзината четиригодишна ќерка Лорен случајно го притиснала копчето за програмата P01 предвидена само пред лансирање, додека симулаторот бил во фаза на лет. Системот веднаш паднал.

Хамилтон побарала да се вгради софтверска блокада за таква команда среде лет, но раководството првично го одбило предлогот со образложение дека обучените астронаути нема да направат таква почетничка грешка.

Неколку месеци подоцна, за време на летот на „Аполо 8“, астронаутот Џим Ловел случајно ја активираше токму истата команда и ги избриша сите навигациски координати. Тимот на Хамилтон со часови внесуваше нови податоци од Земјата. По тој настан, нејзините безбедносни протоколи станаа задолжителен дел од секоја вселенска програма.

Кога Хамилтон почнала да програмира на МИТ во 1959 година, програмирањето не се сметало за посебна научна дисциплина, туку за помошна техничка задача. Таа упорно инсистираше дека пишувањето код носи иста тежина, прецизност и одговорност како и изработката на хардверот.

Токму таа ја популаризираше фразата „софтверско инженерство“ за да избори професионален статус за луѓето што го создаваа дигиталниот свет. На кодот за вселенската програма работеа над 400 специјалисти под нејзино директно водство.

Култната фотографија од 1969 година на која таа стои покрај отпечатениот код за мисијата „Аполо“, висок колку нејзиниот раст, остана еден од најтрајните визуелни документи за придонесот на жените во науката. НАСА во 2015 година го објави комплетниот код јавно на сервисот GitHub.

По напуштањето на програмата за Месечината, Хамилтон основаше две технолошки компании фокусирани на спречување грешки во критични системи. Во 2016 година од Белата куќа го доби Претседателскиот медал на слободата, највисокото цивилно одликување во Соединетите Американски Држави.

е-Трн да боцка во твојот инбокс