Американскиот претседател Доналд Трамп одобри меѓудржавен нуклеарен договор со Саудиска Арабија што ѝ овозможува на кралството да започне сопствено збогатување ураниум за цивилни потреби. Договорот предвидува 30-годишна соработка и учество на американски компании во изградбата на саудиската нуклеарна инфраструктура. Овој потег предизвика загриженост кај експертите за безбедност поради ризикот од трка во вооружување на Блискиот Исток.
Според информациите објавени во американските медиуми, договорот содржи рамка за 30-годишна соработка во која американски компании ќе добијат водечка улога во изградбата на саудиските цивилни реактори. По заедичка студија за изводливост меѓу САД и Саудиска Арабија, предвидена е и можност за изградба на капацитет за збогатување ураниум на саудиска територија.
Вашингтон ја оправдува одлуката со економски придобивки вредни десетици милијарди долари за американската нуклеарна индустрија. За разлика од претходните слични пактови, овој документ не го содржи таканаречениот „златен стандард“ со кој на земјата партнер ѝ се забранува сопствено преработување на нуклеарно гориво.
Најголемата загриженост кај експертите за непролиферација произлегува од фактот што договорот не го вклучува Дополнителниот протокол на Меѓународната агенција за атомска енергија (МААЕ). Овој протокол им овозможува на меѓународните инспектори широк пристап и ненајавени проверки на нуклеарните капацитети.
Без тие механизми, аналитичарите предупредуваат дека технологијата за цивилно збогатување може да го отвори патот кон развој на воена програма. Саудискиот престолонаследник Мохамед бин Салман во неколку наврати изјави дека Ријад ќе побара сопствено атомско оружје доколку Иран развие таква капацитетност.
Белата куќа планира да го достави договорот до американскиот Конгрес. Иако според американските закони не е неопходно формално гласање за договорот да стапи на сила, пратениците од двете партии најавуваат остар надзор врз одлуката.
Овој чекор се случува во време на зголемена воена нестабилност во регионот. Промената во американската политика носи потенцијални реперкусии и врз глобалниот пазар на енергенси, што посредно влијае врз цените на струјата и геополитичката стабилност во Европа и Медитеранот.
