Илон Маск повторно го привлече вниманието на технолошката и автомобилската индустрија со демонстрација на долгоочекуваната нова генерација на „Тесла роудстер“. На настан во објект на компанијата „СпејсИкс“ во Тексас, автомобилот беше прикажан како се движи наопаку по специјална рампа, а потоа безбедно се враќа на подлогата.

Според објавените информации, демонстрацијата се потпира на систем со вентилатори што извлекуваат воздух од просторот под автомобилот и создаваат сила на прилепување кон подлогата. Идејата изгледа како научна фантастика, но користењето вентилатори за создавање дополнителна потисна сила не е нов изум на „Тесла“. Сличен принцип се применувал во автомобилскиот спорт уште пред неколку децении.

„Чапарал 2Ј“ – тркачки автомобил што користел вакуум

За почетоците на оваа технологија треба да се вратиме во 1970 година, кога американските тркачки инженери Џим Хол и Хап Шарп го претставиле прототипот „Чапарал 2Ј“, наменет за серијата трки Кан-Ам.

Автомобилот имал необичен, речиси коцкаст изглед, но неговата вистинска иновација се криела под каросеријата. Бил опремен со два вентилатори преземени и приспособени од воен тенковски мотор, како и со специјални поликарбонатни прегради што го затворале просторот под возилото.

Вентилаторите го извлекувале воздухот од тој простор, создавајќи намален притисок и сила што го притискала автомобилот кон патеката. Според написот на „Аутонет“, системот создавал сила на прилепување еквивалентна на околу 1,25 до 1,5 пати од тежината на автомобилот.

Ова овозможувало подобро прилепување на тркалата и потенцијално поголема брзина во свиоците. Иако концептот бил напреден за своето време, автомобилот се соочувал со технички проблеми и не успеал да стане долгорочно решение во трките.

„Брабам БТ46“ – вентилатор што ја промени Формула 1

Осум години подоцна, сличен принцип се појавил и во Формула 1. Познатиот дизајнер Гордон Мареј го развил болидот „Брабам БТ46Б“ за сезоната 1978 година, познат и како „фан кар“ – болид со вентилатор.

Големиот вентилатор поставен на задниот дел од болидот извлекувал воздух од просторот под него, создавајќи дополнителна потисна сила. Официјалното објаснување било дека системот служи за ладење на моторот, но неговиот ефект врз прилепувањето кон патеката бил суштински дел од концептот.

Болидот настапил на Големата награда на Шведска во 1978 година и победил со Ники Лауда зад воланот. Потоа концептот бил повлечен од натамошната употреба во Формула 1, во услови на контроверзии околу правилата и конкурентската предност што ја овозможувал.

„Мекмуртри“ покажува дека технологијата и денес функционира

„Тесла“ не е единствената компанија што експериментира со ваков пристап. Британската компанија „Мекмуртри аутомотив“ реагирала на демонстрацијата на „Тесла роудстер“ со видео од својот електричен хиперавтомобил „Спирлинг“, прикажан како виси наопаку од платформа.

Моделот „Спирлинг пјур“ користи два моќни вентилатори за создавање потисна сила, независно од брзината на движење. Според објавените информации, системот може да создаде странично оптоварување поголемо од трипати од гравитациското забрзување во одредени услови, што овозможува исклучително високи перформанси во свиоците.

Компанијата планира ограничено производство од 100 примероци, со почетна цена од 1,3 милиони долари. Во написот на „Аутонет“ се наведува дека испораките се очекуваат до крајот на 2026 година.

Иновацијата не е секогаш во самата идеја

Примерите од „Чапарал 2Ј“ и „Брабам БТ46“ покажуваат дека принципот на извлекување воздух од просторот под автомобилот постои со децении. Она што се менува се материјалите, управувањето со системите, електричниот погон и можностите за нивна примена во современи возила.

Сепак, демонстрацијата на автомобил што се движи наопаку не значи автоматски дека таквата технологија ќе биде практична за секојдневни патишта. За тоа се потребни дополнителни податоци за безбедноста, потрошувачката на енергија, сигурноста и условите во кои системот може да функционира.

Новитетот кај „Тесла роудстер“ затоа не е самата идеја за вентилатори што создаваат потисна сила, туку начинот на кој компанијата тврди дека ја применува во новиот автомобил. Колку од демонстрираното ќе се најде во сериското возило, ќе зависи од конечната технологија и спецификациите на моделот.