Тие тврдат дека платформата со години им ја ограничувала слободата самостојно да ги одредуваат цените, а сега бараат отштета што би можела да достигне неколку милијарди евра.

За милиони туристи Booking.com стана првиот избор кога планираат патување. Неколку кликања се доволни за да се споредат хотели, апартмани и цени во речиси секој дел од светот. Но, зад едноставниот начин на резервирање со години функционирале договорни правила кои сега се предмет на голем судски спор.

Во јануари 2026 година пред Окружниот суд во Амстердам официјално беше покрената колективна постапка против платформата, со поддршка од европското здружение на хотелиери HOTREC и повеќе од 30 национални хотелски здруженија.

Хотелите не смееле да понудат поевтина соба ниту на сопствените веб-страници

Суштината на спорот се таканаречените клаузули за паритет на цените.

Со овие договорни одредби Booking.com ги ограничувал хотелите да понудат пониски цени преку сопствените веб-страници или, во одредени периоди, преку конкурентски платформи.

На пример, доколку хотелот нудел соба за 100 евра преку Booking.com, договорните услови можеле да го спречат истата соба да ја понуди за 90 евра директно на својата веб-страница, иако со директната резервација би избегнал дел од посредничките трошоци.

Токму во тоа хотелиерите го гледаат проблемот.

Тие сметаат дека ваквите правила ја ограничувале ценовната конкуренција, ја зајакнувале зависноста од платформата и ги одржувале провизиите на повисоко ниво.

Прашањето што се поставува е дали од таквиот систем финансиска штета трпеле само хотелите или индиректно и туристите, кои можеби имале помал избор на пониски цени.

Сепак, засега нема судска одлука што утврдува колку потрошувачите евентуално платиле повеќе поради спорните клаузули.

Хотели од повеќе од 30 земји бараат отштета

Според здружението HOTREC, повеќе од 15.000 хотели се пријавиле за учество во колективната постапка.

Најголем број пријавени хотели во првичната фаза имало од Италија, Германија, Холандија, Грција и Австрија.

Фондацијата што ја води постапката наведува дека барањата се однесуваат на периодот од 2004 до 2024 година, кога спорните клаузули биле користени на европскиот пазар.

Според нејзините процени, можната штета би можела да изнесува 30 проценти или повеќе од провизиите што хотелите ги платиле во тој период, односно неколку милијарди евра. Тоа е процена на страната што ја поднесува тужбата, а не утврден износ од судот.

Европскиот суд ги доведе во прашање правилата на Букинг

Важен пресврт се случи во септември 2024 година, кога Судот на правдата на Европската Унија донесе одлука за клаузулите за паритет на цените.

Судот утврди дека ваквите ограничувања не можат автоматски да се сметаат за неопходни за функционирањето на платформите за резервирање и дека можат да ја ограничат конкуренцијата.

Но, пресудата сама по себе не претставува конечна одлука дека секоја од спорните клаузули го прекршила правото на конкуренција, ниту дека хотелите имаат право на конкретна отштета. Тоа треба да се докажува во соодветните постапки.

Букинг ги отфрла обвинувањата

Од Booking.com ги оспоруваат тврдењата на хотелиерите.

Компанијата наведува дека правилата за усогласување на цените со години биле вообичаена практика во туристичката индустрија и им овозможувале на корисниците да имаат доверба дека на платформата гледаат конкурентни понуди.

Оттаму истакнуваат дека услугата им овозможува на малите и независните хотели да стигнат до милиони потенцијални гости без однапред да вложуваат големи средства во рекламирање.

Booking.com потврдува дека повеќе не ги применува овие клаузули во Европската економска област.

Што значи ова за туристите од Македонија?

За македонските граѓани кои често резервираат сместување во Грција, Италија, Хрватска или други европски земји, случајот отвора едно практично прашање: дали цената што ја гледаат на платформата навистина е најповолната?

Иако спорните клаузули повеќе не се применуваат во Европската економска област, тоа не значи дека директната резервација секогаш ќе биде поевтина.

Хотелите можат да понудат различни услови, попусти, дополнителни услуги или погодности, додека големите платформи често имаат сопствени промотивни понуди.

Затоа, пред резервација, корисно е да се спореди конечната цена на Booking.com со онаа на официјалната веб-страница на хотелот. При споредбата треба да се земат предвид и даноците, можноста за бесплатно откажување, вклучениот појадок и условите за плаќање.

Дали големите платформи имаат преголема моќ врз туризмот?

Случајот со Booking.com отвора и пошироко прашање за влијанието на дигиталните посредници врз туристичкиот пазар.

За помалите хотели, онлајн платформите претставуваат можност да стигнат до гости од целиот свет. Но, кога значителен дел од резервациите доаѓа преку една платформа, зависноста од нејзините услови може да стане сериозен деловен ризик.

Европската Унија веќе го вклучи Booking.com меѓу големите дигитални платформи што подлежат на посебни обврски според Законот за дигитални пазари.

Колективната постапка во Амстердам допрва треба да даде одговор дали хотелите претрпеле штета и колкав би бил евентуалниот надомест.

Но, за туристите останува важна пораката: цената на платформата не мора да биде најниската достапна цена, а неколку дополнителни минути за споредување на понудите можат да значат реална заштеда.