Годинешниот Светски ден на менопаузата го става фокусот и на хроничната болка – симптом кој често останува во сенка на останатите промени.
Кога ќе се спомене менопауза, првата асоцијација најчесто се топлите бранови. Но, за многу жени промените започнуваат поинаку.
Една жена забележува дека не може да спие како порано. Друга чувствува болки во зглобовите и мускулите. Трета одеднаш станува вознемирена, иако претходно немала проблеми со анксиозност. Некои се жалат дека потешко се концентрираат, забораваат зборови или имаат чувство дека нивниот мозок работи побавно. Овие симптоми често се припишуваат на стресот, работата или возраста, без воопшто да се разгледа можноста дека се поврзани со перименопаузата.
Токму затоа Меѓународното здружение за менопауза за 2026 година ја избра хроничната болка во средните години како централна тема на Светскиот ден на менопаузата. Целта е подобро препознавање на болката и пристап до медицинска грижа заснована врз докази.
Шест промени што не треба да се игнорираат
1. Несоница и постојан замор
Некои жени почнуваат да се будат неколкупати во текот на ноќта или имаат потешкотии да заспијат. Ноќното потење може дополнително да го наруши сонот, а последиците се чувствуваат во текот на целиот ден.
2. Заборавеност и намалена концентрација
Таканаречената мозочна магла може да се манифестира со потешкотии при концентрирање, заборавање зборови или чувство дека за едноставни задачи е потребен поголем ментален напор.
3. Болки во зглобовите и мускулите
Промените во нивото на естрогенот можат да бидат поврзани со мускулно-скелетни симптоми. Сепак, нова, силна или долготрајна болка треба да се процени медицински, бидејќи не секоја болка во средните години е предизвикана од менопаузата.
4. Анксиозност и промени во расположението
Некои жени чувствуваат необјаснива вознемиреност, раздразливост или намалена самодоверба. Овие промени можат да бидат поврзани со хормоналната транзиција, но и со недоволниот сон или други животни и здравствени фактори.
5. Промени во сексуалното здравје
Вагиналната сувост, болката при сексуални односи и промените во сексуалната желба се симптоми за кои многу жени тешко зборуваат, иако постојат ефикасни начини за нивно ублажување.
6. Нередовен менструален циклус
Перименопаузата често започнува со промени во циклусот: тој може да стане пократок, подолг, посилен или понередовен. Сепак, обилното или невообичаено крвавење не треба автоматски да се припише на перименопаузата.
Овие симптоми се препознаени во насоките на Светската здравствена организација и британскиот Национален институт за здравје и извонредност во негата (NICE).
Дали секоја жена има потреба од хормонска терапија?
Не. Искуството со менопаузата е различно кај секоја жена.
Некои минуваат низ овој период со мали промени, додека други имаат симптоми кои сериозно влијаат врз нивниот живот. Хормонската супституциска терапија може да биде ефикасна за одредени симптоми, особено топлите бранови и ноќното потење. Но одлуката за третман треба да се носи индивидуално, по разговор со лекар за придобивките, можните ризици и медицинската историја.
Постојат и нехормонални третмани, како и пристапи за подобрување на сонот, физичката активност и психолошката благосостојба.
Според насоките на NICE, кај жените над 45 години со типични симптоми, перименопаузата често може да се препознае врз основа на симптомите и менструалната историја, без рутинско хормонско тестирање. Кај помлади жени или во специфични околности, пристапот може да биде поинаков.
Менопаузата не значи дека здравствените проблеми се „нормални“
Постои опасност жените да ги игнорираат симптомите затоа што мислат дека сè што им се случува по четириесеттата година е природен дел од стареењето. Но, природната хормонална транзиција не е објаснување за секој здравствен проблем.
Силна или упорна болка, необјасниви промени во здравствената состојба, изразена депресија или крвавење по воспоставена менопауза бараат лекарска проценка. Особено е важно жените да не се потпираат само на совети од социјалните мрежи, каде што често се рекламираат додатоци во исхраната и препарати со недоволно докажана ефикасност.
Што е важно по четириесеттата година?
Здравјето на жените во средните години не треба да се сведува само на хормоните.
Редовната физичка активност, вежбите за сила, урамнотежената исхрана, доволниот сон и контролата на кардиоваскуларните ризици се важни за долгорочното здравје. Во овој период особено внимание заслужува и здравјето на коските, бидејќи намалувањето на естрогенот може да го забрза губењето на коскената густина.
Но можеби најважната промена е во начинот на кој се разговара за менопаузата. Жените треба да добиваат точни информации пред симптомите да станат сериозни, а не дури кога ќе се соочат со нарушен сон, болка или исцрпеност.
Наместо менопаузата да се претставува како период кој мора тивко да се издржи, таа треба да стане дел од редовната грижа за женското здравје. Затоа што средните години не треба да бидат време кога жените се помируваат со болката и непријатноста, туку период во кој добиваат знаење, поддршка и можност подобро да се грижат за себе.
