Договорот би овозможил и по 2035 година да се продаваат нови автомобили со мотори со внатрешно согорување, но за негово спроведување е потребно менување на европското законодавство.

Франција и Германија постигнаа договор што може значително да ја промени иднината на автомобилската индустрија во Европската Унија. Наместо целосно преминување кон нови возила со нулта емисија на издувни гасови од 2035 година, Париз и Берлин предлагаат пофлексибилни правила кои би овозможиле продолжување на продажбата на одредени нови автомобили со бензински и дизел мотори.

Договорот беше постигнат на 16 октомври, на маргините на европскиот самит во Брисел, по долги несогласувања меѓу двете земји околу темпото на зелената транзиција.

Германскиот канцелар Фридрих Мерц и францускиот претседател Емануел Макрон оценија дека компромисот треба да ја заштити конкурентноста на европската автомобилска индустрија и да им овозможи на производителите поголема технолошка флексибилност.

Сепак, договорот меѓу двете земји не значи дека новите правила веќе стапиле во сила на ниво на Европската Унија.

Што точно се менува со договорот?

Според договорената позиција, автомобилските производители би имале обврска до 2035 година да ги намалат просечните емисии на јаглерод диоксид од новите возила за 90 отсто, наместо да постигнат целосно намалување од 100 отсто.

Тоа би оставило простор за продолжување на производството и продажбата на одредени возила со мотори со внатрешно согорување.

Во компромисот се предвидуваат и пофлексибилни правила за приклучните хибридни автомобили, како и олеснувања за производителите во однос на дел од емисионите обврски.

За разлика од претходниот предлог на Европската комисија, германско-францускиот договор предвидува производителите да немаат обврска да ги компензираат преостанатите 10 отсто емисии.

Ова претставува значителна промена во пристапот кон автомобилската индустрија, но деталните правила допрва треба да бидат усогласени преку европската законодавна постапка.

Франција доби „Произведено во Европа“, Германија пофлексибилни правила

Договорот е резултат на компромис меѓу различните индустриски приоритети на Париз и Берлин.

Германија, чија економија во голема мера зависи од автомобилското производство, подолго време бара олеснување на правилата за моторите со внатрешно согорување.

Франција, пак, инсистира на посилна заштита на европските производители од конкуренцијата на компании што произведуваат надвор од Европската Унија, особено од Кина.

Според новиот договор, најмалку 70 отсто од компонентите на автомобилите, без батериите, би требало да бидат произведени во Европа.

Дополнително, најмалку 10 отсто од содржината на батериите би требало да потекнува од европски извори.

Целта е автомобилската индустрија да не се претвори само во простор за склопување возила со компоненти произведени на други континенти.

Со договорот се предвидува и повластен третман за возилата произведени во Европа при јавни набавки и одредени облици на државна поддршка.

Автомобилската индустрија под притисок од Кина

Европските производители се соочуваат со сè поголема конкуренција од кинеските компании, кои во последните години значително го проширија производството на електрични и хибридни автомобили.

Истовремено, високите трошоци за енергија, инвестициите во нови технологии и забавувањето на побарувачката создаваат дополнителен притисок врз европските фабрики.

Автомобилските компании предупредуваат дека пребрзата промена на регулативата може да влијае врз вработувањето и инвестициите.

Од друга страна, еколошките организации сметаат дека ублажувањето на правилата може да го забави преминувањето кон електричните возила и да ја намали конкурентноста на европската индустрија во иднина.

Производителите го поздравуваат компромисот, екологистите предупредуваат

Големи автомобилски компании, меѓу кои Volkswagen, Renault и Stellantis, позитивно реагираа на договорот, оценувајќи дека индустријата има потреба од предвидливи, но и реалистични правила.

За производителите, можноста да се користат повеќе видови погонски технологии значи поголема флексибилност во услови на неизвесна побарувачка и големи производствени инвестиции.

Но претставници на германските Зелени и еколошки организации предупредуваат дека одложувањето на построгите стандарди може да ја ослаби европската климатска политика.

Според нив, Европа ризикува да заостане во развојот на електричните автомобили доколку продолжи да се потпира на постојните технологии.

Што значи ова за Македонија?

Промените во европската автомобилска индустрија се важни и за македонската економија, имајќи предвид дека значителен дел од домашното индустриско производство и извозот е поврзан со странски компании што произведуваат автомобилски компоненти.

Македонските добавувачи се дел од европските производствени синџири, па промените во побарувачката за различни видови возила можат да влијаат врз нивните идни инвестиции и производствени планови.

Доколку европските производители продолжат подолго да произведуваат возила со мотори со внатрешно согорување, дел од добавувачите би можеле да добијат дополнително време за приспособување.

Но истовремено, за домашните компании ќе остане предизвикот да инвестираат во нови технологии и компоненти за електрични и хибридни возила.

Особено важно ќе биде и како Европската Унија ќе ги дефинира правилата за европско потекло на автомобилските компоненти.

Македонија не е членка на ЕУ, и затоа евентуалните правила за повластен третман на европски компоненти би можеле да отворат прашања за третманот на производите од земјите од Западен Балкан.

За домашната индустрија, исходот од оваа дебата може да биде значаен за конкурентноста, извозот и идните работни места.

Договорот допрва треба да стане европски закон

Иако Франција и Германија имаат големо влијание врз економските политики на Европската Унија, нивниот компромис сам по себе не ги менува важечките правила за автомобилите.

За новите стандарди да стапат во сила, потребно е усогласување и усвојување на соодветните законски измени на европско ниво.

Поради тоа, засега не може да се зборува за конечна одлука за укинување на забраната од 2035 година.

Но политичкиот договор меѓу Париз и Берлин претставува значаен сигнал дека Европската Унија го преиспитува начинот на кој ќе ја спроведува транзицијата на автомобилската индустрија.

Пред Европа останува сложено прашање: како истовремено да ги намали емисиите, да ги зачува индустриските работни места и да ја одржи конкурентноста во услови на сè посилна глобална конкуренција.