На 19 октомври 1993 година, сиетлскиот бенд „Перл џем“ го објави вториот студиски албум „Вс.“ преку издавачката куќа „Епик“. Во првите пет дена беа продадени 950.378 примероци во САД, рекорден резултат во тогашното мерење на продажбата. Албумот пет недели се задржа на првото место на листата „Билборд 200“, иако бендот одби да сними видеоспот за кој било од сингловите.

Вториот албум под сенката на „Тен“

До 1993 година, „Перл џем“ веќе беа меѓу најголемите имиња на гранџ-сцената. Нивниот дебитантски албум „Тен“ постигна огромен успех, а популарноста на гранџот, поттикната и од „Нирвана“ со „Невермајнд“, ја претвори музиката од Сиетл во глобален феномен.

Очекувањата од вториот албум беа високи. Но, наместо да го повторат звукот и формулата на првенецот, „Перл џем“ се одлучија за посуров и поагресивен пристап. „Вс.“ беше првиот албум на групата продуциран од Брендан О’Брајен и првиот на кој свиреше тапанарот Дејв Абрузезе, кој му се приклучи на бендот во 1991 година.

Басистот Џеф Амент подоцна го опиша процесот како обид речиси одново да го снимат првиот албум, но со нов тапанар и нов продуцент. Промената не беше само музичка: групата сè повеќе се спротивставуваше на очекувањата на издавачката индустрија и на медиумите.

Раскошно студио, пејач што спие во комбе

Снимањето се одвивало од февруари до мај 1993 година, најпрво во Сиетл, а потоа во студиото „Сајт“ во Калифорнија. Бендот работел песна по песна, свирејќи заедно како на концерт, а продуцентот О’Брајен ги миксал снимките веднаш штом ќе биле завршени. Значителен дел од материјалот произлегол од заеднички музички импровизации.

Сепак, процесот не бил лесен. Пејачот Еди Ведер тешко се приспособувал на мирната, удобна околина на студиото. Во еден период заминувал во Сан Франциско и спиел во своето комбе, па дури и во сауната на студиото, обидувајќи се да ја задржи енергијата што ја барал од музиката. Подоцна признал дека „Вс.“ е албумот што најмалку уживал да го снима.

Резултатот бил албум со потежок и подиректен звук од „Тен“. Песните „Гоу“, „Енимал“ и „Блад“ ја носат неговата немирна, бунтовна енергија, додека „Дотер“ и „Елдерли вуман бихaјнд д каунтер ин а смол таун“ покажуваат поинаква, помелодична страна на групата.

Без спотови, со минимална промоција и сменет наслов

„Перл џем“ одлучија да ја ограничат промоцијата на „Вс.“ и одбија да снимаат видеоспотови за сингловите. Во време кога музичките телевизии и видеоспотовите беа клучни за градење популарност, ова беше необичен потег за бенд со толкава публика. Групата сакаше музиката да зборува сама за себе, без дополнителна визуелна приказна што ќе го диктира начинот на кој публиката ќе ги доживее песните.

Албумот првично требаше да се вика „Фајв агенст уан“ („Петмина против еден“), според стих од песната „Енимал“. Насловот се поврзуваше со чувството на групата дека мора да се бори за сопствената независност — и со притисокот од медиумите и музичката индустрија. Непосредно пред објавувањето, името беше сменето во „Вс.“.

Промената се вклопуваше во поширокиот отпор на бендот кон тоа постојано да биде споредуван со „Нирвана“ и со другите групи од Сиетл. Наместо да ја прифати улогата на уште еден производ на гранџ-бранот, групата се обидуваше да го контролира сопствениот пат.

Рекорд што траеше пет години

„Вс.“ дебитираше на првото место на „Билборд 200“ и остана таму пет недели — најдолгиот престој на врвот за албум на „Перл џем“. Продажбата од 950.378 примероци во првите пет дена беше рекордна во системот „Саундскен“, кој тогаш ја пресметуваше првата недела според првите пет дена од продажбата. Рекордот остана недопрен до 1998 година, кога го надмина албумот „Дабл лајв“ на Гарт Брукс.

Албумот доби седумкратен платинест сертификат од Американското здружение на дискографската индустрија, што сведочи за продажба од најмалку седум милиони примероци во САД. Неговите синглови излегуваа во период од неколку месеци: „Гоу“ во октомври 1993 година, „Дотер“ во декември, „Енимал“ во април 1994 година и „Дисидент“ во мај истата година.

Од студиото до Конгресот: судирот со „Тикетмастер“

Отпорот на „Перл џем“ кон музичката индустрија не заврши со одбивањето да снимаат спотови. Во 1994 година, бендот се спротивстави и на системот за продажба на концертни билети, особено на практиките на компанијата „Тикетмастер“.

Групата сакаше билетите за нејзините концерти да чинат 18 долари, со провизија не поголема од 1,80 долари. Но, многу сали работеа со ексклузивни договори со „Тикетмастер“, што го отежнуваше обидот на бендот да ја контролира конечната цена што ја плаќаа фановите.

На 6 мај 1994 година, адвокатите на „Перл џем“ поднесоа претставка до американското Министерство за правда, барајќи истрага за наводни антиконкурентски практики. На 30 јуни гитаристот Стоун Госард и басистот Џеф Амент сведочеа пред поткомитет на американскиот Конгрес за влијанието на компанијата врз цените и продажбата на билетите. Бендот воедно ја откажа планираната летна турнеја, бидејќи не можеше да гарантира дека цените ќе останат во рамките што ги посакуваше.

Случајот не доведе до судска постапка против „Тикетмастер“, но го претвори бендот во еден од најпознатите критичари на системот за продажба на концертни билети. Прашањето за високите провизии и ограничената конкуренција продолжи да ја следи индустријата и во следните децении.

Гранџот, славата и цената на успехот

„Вс.“ останува важен момент во кариерата на „Перл џем“ затоа што ја покажа противречноста меѓу комерцијалниот успех и желбата на уметниците да ја зачуваат сопствената независност. Бендот продаде речиси милион примероци за пет дена, но истовремено ги одби промотивните механизми што обично ги користат издавачките куќи за да го претворат хит-албумот во уште поголем успех.

Неколку месеци по објавувањето, во април 1994 година, фронтменот на „Нирвана“, Курт Кобејн, си го одзеде животот. Медиумите со години ги поставуваа двата бенда еден наспроти друг, иако нивниот однос кон славата и музичката индустрија беше сложен и не секогаш истоветен.

Наследството на „Вс.“ не е само во продажните бројки или во местото што го зазеде на музичките листи. Албумот е и запис за моментот кога бенд на врвот на популарноста одлучи да постави граници, кон медиумите, кон издавачката индустрија и кон начинот на кој музиката се продаваше и промовираше.