По запалени јавни објекти, ограбени продавници и стотици повредени, претседателот Емануел Макрон свика кризен состанок и најави обраќање до нацијата.

Франција се разбуди во неделата со запалени автомобили, искршени излози, оштетени јавни објекти и рекорден број приведени по масовните протести што во саботата прераснаа во жестоки судири со полицијата.

Според најновите податоци на француските власти, најмалку 1.800 лица се приведени, а повеќе од 500 полицајци, жандарми и пожарникари се повредени. Во парискиот регион се регистрирани 855 приведувања, од кои 557 лица се задржани во полициски притвор.

Во текот на протестите починало и едно лице по срцев удар, а обвинителството ги истражува околностите на смртта.

Претседателот Емануел Макрон свика итен состанок со највисоките владини функционери за недела попладне, а за 20 часот е најавено негово обраќање до нацијата. Засега нема потврдени нови мерки што би произлегле од состанокот.

Од училишните клупи до масовен бунт

Она што пред неколку недели започна како незадоволство на средношколците поради недостиг од наставници, лоши услови во училиштата и недоволни инвестиции во образованието, постепено прерасна во пошироко социјално движење.

На учениците им се приклучија студенти, наставници, синдикати и граѓани незадоволни од растечките цени, намалената куповна моќ и состојбата на јавните услуги.

Според Министерството за внатрешни работи, во саботните протести низ Франција учествувале околу 550.000 луѓе, додека организаторите тврдат дека бројката достигнала 800.000.

Демонстрации се одржаа во Париз, Марсеј, Лион, Бордо и десетици други градови. Иако голем дел од собирите биле мирни, во повеќе градови дошло до насилство кога групи маскирани лица започнале да напаѓаат јавни објекти, да палат автомобили и да ограбуваат продавници.

Запалена градска куќа, уништени продавници и судири со полицијата

Една од најдраматичните сцени е забележана во Лимож, каде што пожар ја зафатил историската градска куќа од 19 век, предизвикувајќи уривање на дел од покривот.

Локалните власти соопштија дека пожарот бил намерно подметнат и дека објектот претрпел огромна штета.

Во Париз, плоштадот Република, едно од најпознатите места за јавни собири, беше претворен во сцена на судири. Полицијата употреби солзавец и водени топови против групи кои фрлале пиротехнички средства и други предмети кон безбедносните сили.

Во Марсеј дел од демонстрантите насилно влегле во холот на градската куќа, додека маскирани лица оштетиле полициска станица. Во Лион бил запален туристички информативен центар.

Оштетени се стотици деловни објекти, поради што градските власти веќе започнаа процена на материјалната штета.

Макрон пред нов политички предизвик

Масовните немири доаѓаат во чувствителен политички момент, само неколку месеци пред претседателските избори во Франција, закажани за пролетта 2027 година.

Министерот за внатрешни работи Лоран Нуњез го осуди насилството, нагласувајќи дека правото на протест е основно демократско право, но дека уништувањето имот и нападите врз полицијата не можат да се оправдаат.

Истовремено, политичките партии меѓусебно ја префрлаат одговорноста за ескалацијата.

Лидерката на крајната десница Марин Ле Пен ги обвини насилните групи дека го компромитирале протестното движење, додека левичарскиот лидер Жан-Лик Меланшон ја критикуваше владата за начинот на справување со незадоволството. Меланшон истовремено се огради од грабежите и уништувањето.

Во политичката дебата се вклучи и американскиот претседател Доналд Трамп, кој немирите ги поврза со имиграцијата. Француските власти, сепак, не утврдиле таква поврзаност и дел од насилството го припишуваат на радикални групи и лица кои ги искористиле протестите за грабежи.

Ќе се изгуби ли пораката на младите во насилството?

Покрај огромната материјална штета и бројните приведувања, протестите отвораат и друго прашање: што ќе се случи со првичните барања на младите?

Средношколците бараа подобри услови за учење, повеќе наставници и инвестиции во образованието. Нивното незадоволство наиде на поддршка кај пошироката јавност, која се соочува со високи животни трошоци и економска неизвесност.

Сепак, насилството се заканува да го пренасочи вниманието од социјалните барања кон прашањата за безбедноста и јавниот ред.

Токму тоа го посочуваат и дел од учесниците во протестите, кои стравуваат дека уништувањето и грабежите ќе ја поткопаат легитимноста на движењето.

Франција веќе има искуство со долготрајни социјални бунтови, вклучително и протестите на „жолтите елеци“, кои започнаа во 2018 година поради зголемувањето на даноците за горивата, а подоцна прераснаа во пошироко движење против економските нееднаквости.

Сега, со нова генерација демонстранти и пошироко незадоволство од животниот стандард, француските власти повторно се соочуваат со предизвикот да одговорат на социјалните барања, а истовремено да ја спречат натамошната ескалација на насилството.

Обраќањето на Макрон вечерва се очекува да покаже како француската влада планира да