Она што до неодамна изгледаше како футуристичка идеја, веќе се применува во европските домови. Новата генерација соларни панели се вградува директно во дворови, пристапни патеки, тераси, па дури и на места каде што се паркираат автомобили.
Европејците сè почесто бараат начини да ги намалат сметките за електрична енергија, а иновативните компании нудат решенија кои го менуваат изгледот на домовите. Наместо класични бетонски плочки или асфалт, во дворовите и патеките се поставуваат специјални соларни површини кои произведуваат електрична енергија од сончевата светлина.
За разлика од традиционалните соларни панели, кои најчесто се поставуваат на покривите, новата технологија овозможува производство на струја и од површини по кои секојдневно се оди или се вози.
Идејата е едноставна: просторите што досега имале само практична или декоративна функција да станат дел од домашниот енергетски систем.
Унгарска иновација што веќе се користи во 13 земји
Еден од пионерите на оваа технологија е унгарската компанија PLATIO, која уште во 2016 година ги претставила првите прототипови на соларни плочки.
Денес нејзините производи се присутни во 13 европски земји, а се користат во приватни дворови, паркови, јавни простори и станбени комплекси.
Во 2018 година компанијата поставила соларна површина од девет квадратни метри на пристапната патека на семејна куќа во Кечкемет, Унгарија.
Системот има инсталирана моќност од 1,7 киловати-пик (kWp) и, според компанијата, теоретски може да произведе доволно електрична енергија за дел од основните домашни потрошувачи, како фрижидер, замрзнувач, ЛЕД-осветлување и помали кујнски апарати.
Три години подоцна, во 2021 година, слична технологија била поставена во двор на станбена зграда со шест стана во близина на Франкфурт, Германија.
Со инсталирана моќност од 6,64 kWp, системот има потенцијал при поволни услови да произведе електрична енергија споредлива со годишните потреби на едно просечно семејно домаќинство.
Во Велика Британија, компанијата „SolarPave“ исто така развива решенија со кои дворовите, балконите и пристапните патеки се претвораат во површини за производство на електрична енергија.
Може да се оди по нив, па дури и да се паркира автомобил
Една од најинтересните карактеристики на соларните плочки е нивната издржливост.
Тие се заштитени со специјално калено стакло со површина против лизгање, што овозможува нормално движење на пешаци, а кај соодветно проектираните системи и паркирање автомобили.
За разлика од обичните соларни панели, кои се монтираат на конструкции, овие системи се интегрираат директно во подната површина.
Сепак, оваа технологија има и ограничувања. Бидејќи панелите се поставени хоризонтално, тие вообичаено произведуваат помалку електрична енергија од класичните кровни панели поставени под оптимален агол.
Дополнително, прашината, нечистотиите и засенувањето можат да ја намалат нивната ефикасност.
Според PLATIO, загубата на производство поради насобрана прашина може да биде околу три проценти кај одредени инсталации, но реалните резултати зависат од локацијата и одржувањето.
Поради различните услови и инвестициските трошоци, засега не постои универзален одговор за тоа за колку години ваквиот систем би ја исплатил инвестицијата.
Енергетската криза ја забрзува потрагата по нови решенија
Интересот за домашно производство на електрична енергија дополнително се зголемува поради нестабилните цени на енергенсите.
Според анализата на SolarPower Europe, цитирана од „Еуроњуз“, соларната енергија ѝ помогнала на Европската Унија да избегне околу 40 милијарди евра трошоци за увоз на гас од почетокот на конфликтот со Иран.
Во Германија, компанијата „Enpal“ забележала раст од 30 проценти на барањата за соларни панели во првите недели од конфликтот. Во Велика Британија, компанијата „E.ON“ регистрирала зголемен интерес од 23 проценти во последната недела од февруари, а потоа дополнителен раст од 63 проценти во првата половина на март.
Извршната директорка на Глобалниот соларен совет, Соња Данлоп, оценува дека домаќинствата сè повеќе сакаат самостојно да управуваат со својата потрошувачка и да ја намалат зависноста од нестабилните цени на енергијата.
Дали соларните дворови се иднината на домувањето?
Иако покривните соларни панели засега остануваат најраспространето решение, новите технологии отвораат можности и за домовите што немаат погоден покрив.
Дворовите, оградите, терасите и паркинзите постепено стануваат потенцијални извори на електрична енергија.
Сепак, соларните плочки засега не се нужно поекономично решение од класичните панели. Исплатливоста зависи од цената на инсталацијата, изложеноста на сонце, произведената електрична енергија и локалните услови.
Но нивната предност е во тоа што истата површина може да има двојна функција – да служи како двор или патека и истовремено да произведува струја.
За земји како Македонија, кои имаат значителен сончев потенцијал, ваквите технологии отвораат интересно прашање за иднината на урбаното домување. Нивната примена, сепак, би зависела од трошоците, техничките услови и можностите за поврзување со електроенергетската мрежа.
Можеби во иднина прашањето нема да биде само дали имаме соларни панели на покривот, туку колку од површините околу нашиот дом можат да произведуваат електрична енергија.
