Ирска планира проширување на ваквите зони до март 2027 година, додека Грција веќе воведе нови ограничувања. Во Македонија општото ограничување во населено место останува 50 километри на час, но растечкиот број казни за пребрзо возење повторно го отвора прашањето за безбедноста на градските улици.

Европските градови постепено го менуваат пристапот кон сообраќајот. Наместо улиците да се приспособуваат исклучиво на автомобилите, сè поголем приоритет добиваат пешаците, велосипедистите и жителите на урбаните населби.

Една од најзначајните промени е намалувањето на дозволената брзина од 50 на 30 километри на час на одредени градски улици.

Ирска е меѓу државите што планираат значително проширување на ваквите ограничувања. Локалните власти треба да ги завршат постапките за ревизија на ограничувањата до крајот на октомври 2026 година, а нивната примена е предвидена најдоцна до 31 март 2027 година.

Промените не значат автоматско ограничување од 30 километри на час на сите улици, туку утврдување на соодветни ограничувања зависно од карактеристиките на сообраќајниците.

Грција веќе воведе ограничување од 30 километри на час

Од 1 јануари 2026 година, Грција применува нови правила за ограничување на брзината на голем дел од градските улици.

Според новиот сообраќаен кодекс, ограничувањето од 30 километри на час се однесува на урбаните улици со по една сообраќајна лента во секоја насока, додека за определени поголеми сообраќајници важат исклучоци.

Паралелно со ограничувањата, грчките власти ја прошируваат употребата на сообраќајни камери за контрола на брзината, поминувањето на црвено светло и други прекршоци.

Целта е да се намали ризикот од несреќи, особено на улиците каде што автомобилите го делат просторот со пешаци и велосипедисти.

Лондон планира дополнително намалување на брзината

Слична политика се спроведува и во британската престолнина.

Транспортните власти во Лондон планираат до 2030 година да воведат пониски ограничувања на најмалку уште 65 километри од главната градска патна мрежа.

На дел од сообраќајниците дозволената брзина ќе се намали од 30 на 20 милји на час, односно од приближно 48 на 32 километри на час.

Новата фаза на проектот е предвидена да започне во 2027 година и ќе опфати улици во повеќе лондонски општини.

А што се случува во Македонија?

Во Македонија засега нема потврдена одлука за општо намалување на дозволената брзина во населените места од 50 на 30 километри на час.

Според актуелните правила, максималната дозволена брзина во населено место изнесува 50 километри на час, освен на сообраќајници каде што со знаци е определено поинакво ограничување.

Сепак, со воведувањето на системот „Безбеден град“ од февруари 2026 година, контролата на брзината доби поголемо значење.

Само во првата недела од неговото функционирање биле регистрирани речиси 5.000 сообраќајни прекршоци, од кои 4.674 се однесувале на пречекорување на дозволената брзина.

Најновите податоци покажуваат дека проблемот продолжува. Во засилената шестчасовна контрола спроведена на 15 октомври, полицијата регистрирала 541 прекршок за пребрзо возење, од кои 291 во населени места и 250 надвор од населени места.

Зошто токму 30 километри на час?

Според Светската здравствена организација, брзината е еден од клучните фактори што влијаат врз веројатноста за сообраќајна несреќа и тежината на последиците.

СЗО наведува дека секое зголемување на просечната брзина за еден процент е поврзано со четирипроцентно зголемување на ризикот од сообраќајна несреќа со смртен исход.

Особено ранливи се пешаците, велосипедистите и децата, поради што меѓународните препораки поддржуваат ограничувања од 30 километри на час на улици каде што автомобилите се движат во непосредна близина на овие учесници во сообраќајот.

Европските искуства покажуваат дека ограничувањата на брзината сè повеќе се комбинираат со физички мерки за смирување на сообраќајот, побезбедни пешачки премини и автоматизирана контрола.

За Македонија, каде што камерите веќе регистрираат голем број прекршоци, се отвора прашањето дали следниот чекор треба да биде ревизија на дозволените брзини на улиците во близина на училишта, градинки и густо населени станбени подрачја.

Засега таква сеопфатна промена не е официјално потврдена, но искуствата од европските градови покажуваат дека намалувањето на брзината станува важен дел од политиките за безбедност на сообраќајот.

Прашањето повеќе не е само колку брзо можат да се движат автомобилите низ градовите, туку колку безбедно граѓаните можат да се движат покрај нив.