Додека младите во Финска го напуштаат родителскиот дом на просечна возраст од 21 година, во Хрватска остануваат со родителите до 31 година. Најновите податоци на Евростат откриваат дека во Европа постојат големи разлики во тоа кога младите започнуваат самостоен живот. Зад нив стојат не само финансиските можности, туку и различните семејни традиции, условите за вработување и станбените политики.

Завршен факултет, прва работа, сопствени приходи, а сè уште во детската соба. За многу млади Европејци ова не е привремена фаза, туку секојдневие што продолжува и по триесеттиот роденден.

Додека во северниот дел на Европа самостојниот живот често започнува во раните дваесетти години, во дел од јужна и источна Европа младите значително подоцна го напуштаат семејниот дом.

Според најновите податоци на Евростат, објавени на 15 септември 2026 година, младите во Европската Унија во 2025 година го напуштале родителскиот дом на просечна возраст од 26,3 години.

Но зад овој просек се кријат разлики од дури десет години меѓу одделни европски земји.

Хрватска на врвот: Со родителите до 31,5 години

Најдоцна се осамостојуваат младите во Хрватска, каде што просечната возраст на напуштање на родителскиот дом достигнува 31,5 години.

Веднаш зад неа се Грција и Словачка со по 30,9 години, додека во Италија и Шпанија просекот изнесува 30,2 години.

На спротивниот крај се Финска, каде што младите заминуваат од семејниот дом на просечна возраст од 21,4 години, Данска со 21,8 години и Естонија и Литванија со по 22,7 години.

Овие разлики покажуваат дека осамостојувањето не зависи само од тоа кога младите ќе започнат да заработуваат. Важна улога играат и можностите за домување, стабилноста на работните места, достапноста на студентско сместување и културните навики.

Во дел од европските општества раното заминување од родителскиот дом е вообичаен дел од транзицијата кон зрелоста, додека во други генерациското заедничко живеење е многу поприсутно.

Работата повеќе не е гаранција за независност

Во 2025 година, стапката на вработеност кај младите на возраст од 20 до 29 години во ЕУ изнесувала 65,5 проценти.

Евростат забележува дека во повеќето земји каде што младите порано се осамостојуваат, вработеноста на оваа возрасна група е повисока од европскиот просек.

Тоа е случај со Данска, Холандија, Германија и Шведска, каде што поголем дел од младите порано започнуваат самостоен живот. Сепак, вработувањето само по себе не е доволно за да се објасни разликата.

За млад човек кој нема наследен имот или финансиска поддршка од семејството, самостојноста подразбира многу повеќе од редовна плата. Потребни се заштеди, сигурни приходи и можност долгорочно да се планира иднината.

Дали сопствениот стан станува привилегија?

Анализата на Европската комисија од октомври 2025 година покажува дека во изминатата деценија цените на становите во ЕУ растеле побрзо од приходите. Поскапувањето на станбените кредити дополнително ја намалило достапноста на недвижностите.

Во градовите каде што се концентрирани универзитетите и работните места, проблемот е дополнително изразен поради ограничената понуда на станови.

Тоа создава нееднаква почетна позиција меѓу младите. Оние што можат да добијат финансиска помош од родителите или имаат наследен имот полесно стигнуваат до сопствен дом, додека другите мора да издвојуваат средства и да штедат со години.

Независноста се одложува, а со неа и животните планови

Подоцнежното напуштање на родителскиот дом не е само станбено прашање. Тоа може да влијае и врз одлуките за преселба во друг град, прифаќање работа, започнување заеднички живот со партнер или основање семејство.

Европската комисија во декември 2025 година го претстави првиот Европски план за достапно домување, посочувајќи дека станбената криза ги ограничува мобилноста на работната сила, пристапот до образование и формирањето семејства.

Сепак, живеењето со родителите не значи автоматски финансиска несамостојност. Во многу семејства тоа е свесен избор, поврзан со блиските семејни односи и традицијата повеќе генерации да живеат заедно.

Но кога заминувањето од домот постојано се одложува поради економски пречки, прашањето веќе не е само кога младите сакаат да станат независни, туку кога ќе можат да си го дозволат тоа.

Разликата меѓу Финска и Хрватска од повеќе од десет години покажува колку различно изгледа почетокот на самостојниот живот во Европа. За едни тој започнува веднаш по полнолетството, а за други дури откако ќе ја поминат триесеттата година.

И токму затоа прашањето што сè почесто се поставува меѓу младите не е дали сакаат да се осамостојат, туку колку години треба да работат за да можат да си дозволат сопствен живот.