Три пријави за насилство врз малолетници, објавени во полициските билтени на 19 и 20 ноември, повторно го насочија вниманието кон безбедноста на децата во училиштата и на улиците.
Во центарот на Скопје, на 19 ноември околу 18:10 часот, две малолетнички пресретнале друга малолетничка. Според полициската пријава, едната физички ја нападнала, додека другата ѝ одзела пари и лични предмети и го снимала настанот со мобилен телефон.
Полицијата ги привела двете малолетнички во 19:50 часот истиот ден, односно помалку од два часа по пријавениот напад. МВР соопшти дека по документирањето на случајот ќе следува соодветен поднесок.
Приведувањето, сепак, не значи дека е утврдена нивната вина. За натамошното постапување важат посебните правила за деца во судир со законот.
Една ја држела, друга ја горела со цигара
Само еден ден претходно, во полицијата во Кавадарци била пријавена друга вознемирувачка случка.
Мајка пријавила дека на 16 ноември, на улицата „Сремски фронт“, две малолетнички ја нападнале нејзината ќерка. Според пријавеното, едната ја држела, додека другата ѝ нанесувала изгореници со цигара.
Во Радишани, пак, на 18 ноември било пријавено дека момче било физички нападнато од неколку малолетници во тоалет на основно училиште.
Станува збор за одделни настани, но заедничко за нив е пријавеното физичко насилство меѓу врсници, во ситуации во кои биле присутни повеќе деца.
Кога мобилниот телефон станува дел од нападот
Особено загрижувачки е снимањето на насилството.
Во случајот од центарот на Скопје, полицијата потврди дека нападот бил сниман, но нема потврда дека видеото било објавено на интернет.
Снимањето може да претставува дополнителен облик на понижување. Жртвата не се соочува само со физичкиот напад, туку и со стравот дека снимката ќе биде споделена, коментирана или употребена за понатамошно исмејување.
Ова не е првпат снимањето да се појавува во пријавите за врсничко насилство.
Во јули годинава јавноста беше вознемирена од случајот во скопски Аеродром, каде 12-годишно девојче беше нападнато во парк, а дел од присутните малолетници го снимале настанот.
Обвинителството тогаш побара подготвителна постапка против четворица малолетници, меѓу кои и за дејствија поврзани со неовластено снимање.
Прашањето е како во вакви ситуации насилството станува нешто што се набљудува и документира, наместо веднаш да се спречи.
Зошто другите деца не реагираат?
Присуството на повеќе врсници за време на напад не значи дека сите учествувале во насилството. Но, отвора прашање за улогата на групата.
Стравот дека и самите ќе станат жртви, желбата да бидат прифатени или недоволното разбирање на сериозноста на ситуацијата можат да влијаат врз однесувањето на децата што сведочат на насилство.
Затоа превенцијата не треба да се однесува само на детето што напаѓа и на детето што е нападнато.
Потребно е и останатите ученици да знаат како безбедно да реагираат, кому да пријават и зошто снимањето или споделувањето напад може дополнително да ја повреди жртвата.
Приведувањето е реакција, но не и крај на проблемот
Во најновиот случај од Скопје, полицијата реагирала и ги привела двете осомничени малолетнички.
Но, постапувањето по нападот е само еден дел од институционалниот одговор.
Потребно е да се утврди дали на нападот му претходеле закани или претходни конфликти, дали постои ризик од повторување и каква поддршка им е потребна на вклучените деца.
Особено важно е жртвата да добие психолошка и друга стручна помош, а надлежните служби да спречат дополнително изложување на насилство или јавна стигматизација.
УНИЦЕФ во своите анализи за заштита на децата во Македонија предупредува на потребата од подобро препознавање, пријавување и координирано постапување на институциите во случаи на насилство.
Тоа подразбира соработка меѓу училиштата, семејствата, центрите за социјална работа и полицијата, наместо секој случај да заврши само како информација во дневниот билтен.
Дали насилството навистина расте?
Неколку случаи во краток период создаваат впечаток дека врсничкото насилство се зголемува.
Но, за да се утврди дали тоа навистина е така, потребни се споредливи годишни податоци за бројот на пријави, видот на насилството, возраста на сторителите и жртвите и исходот од постапките.
Зголемениот број медиумски извештаи не е сам по себе доказ дека насилството станало позачестено.
Сепак, секоја нова пријава покажува потреба од навремена реакција и од систем што ќе ги препознава проблемите пред да прераснат во физички напад.
Кој ќе ги заштити децата пред да стане предоцна?
Најновите случаи не можат да се објаснат само со влијанието на социјалните мрежи, ниту целата одговорност може да се префрли врз родителите или училиштата.
Врсничкото насилство е сложен проблем што бара превенција, разговор, стручна поддршка и јасни правила за постапување.
Особено е важно децата да знаат дека пријавувањето насилство не е предавство на врсниците, туку начин да се спречи повредување.
Двете малолетнички од Скопје веќе се приведени. Но, тоа не го решава поширокото прашање што го отвораат последните случаи: како да се спречи следниот напад, пред уште едно дете да биде повредено, понижено или снимано?
