Затворањето на Ормускиот теснец поради конфликтите на Блискиот Исток повторно ја покажа кревкоста на глобалната трговија со енергенси. Преку овој премин минува околу една петтина од светското снабдување со нафта и течен природен гас, па секое нарушување веднаш се одразува врз цените на глобалниот пазар.
Но, Ормус не е единственото „тесно грло“. Уште поважно, танкерите што се движат кон азиските пазари најчесто мора да поминат низ Малајскиот теснец – најпрометниот енергетски коридор во светот.
Овој теснец, кој се протега меѓу Индонезија и Малезија, е долг околу 900 километри, а на најтесниот дел кај Сингапур е широк само 2,7 километри. Низ него годишно минуваат повеќе од 100.000 бродови, транспортирајќи енергија од Блискиот Исток и суровини од Африка кон економиите на Кина, Јапонија и Јужна Кореја.
Според податоците на U.S. Energy Information Administration, низ Малајскиот теснец дневно минуваат околу 23,2 милиони барели нафта – најмногу од сите поморски премини во светот. Тоа е речиси 30 проценти од глобалната поморска трговија со нафта. За споредба, Ормускиот теснец е на второ место со околу 20,9 милиони барели дневно.
Најголемиот дел од оваа нафта доаѓа од земјите на ОПЕК, меѓу кои Саудиска Арабија, Обединети Арапски Емирати, Кувајт и Ирак. Дури и Иран, и покрај санкциите, извезува нафта што поминува низ овој коридор. Речиси половина од вкупниот проток завршува во Кина.
Покрај геополитичките ризици, закана претставуваат и пиратските напади, кои се зголемени во последните години, особено во близина на Сингапур. Алтернативни рути постојат, но тие се подолги, поскапи и логистички посложени.
Според анализите, дури 76 проценти од светската нафта се транспортира по море, што ги прави овие тесни премини критични за глобалната економија.
Освен Ормус и Малака, постојат уште пет клучни точки што можат да ја нарушат трговијата: Суецкиот канал, Баб ел-Мандеб, Данскиот премин, Дарданелите и Панамскиот канал. Иако низ овие премини минуваат помали количини – под пет милиони барели дневно, нивната блокада може да има сериозни последици врз снабдувањето и цените.
Заклучокот е јасен: глобалната трговија со енергија зависи од неколку тесни точки на мапата. И кога само една од нив ќе се затвори, ефектите ги чувствува целиот свет.
