Нападот на паника често започнува без никакво предупредување. Човек може да седи дома, да разговара со некого или да извршува сосема обични секојдневни задачи, а потоа одеднаш да почувствува силно срцебиење, недостиг на воздух, тресење или притисок во градите.

Стравот се појавува толку ненадејно и интензивно што човек може да помисли дека доживува срцев удар, дека ќе се онесвести или дека го губи разумот. Станува збор за ненадеен бран на силен страв или непријатност, кој обично го достигнува врвот во рок од неколку минути.

Иако чувството е реално и може да биде исклучително интензивно, самиот напад на паника најчесто не е опасен по живот. Сепак, важно е да не се претпоставува дека секој симптом што личи на паника навистина е предизвикан од неа.

Што навистина се случува во телото?

Кога мозокот ќе процени дека постои опасност, го активира системот за преживување, познат како реакција „бори се или бегај“. Телото ослободува хормони на стрес, срцето почнува да чука побрзо, дишењето се забрзува, а мускулите се подготвуваат за дејствување.

Проблемот настанува кога овој аларм се активира иако нема непосредна опасност. Забрзаното дишење може дополнително да предизвика вртоглавица, трнење на прстите и чувство дека нема доволно воздух. Во исто време, забрзаното срцебиење може да стане нова причина за страв.

Така се создава маѓепсан круг: телесниот симптом предизвикува загриженост, загриженоста го засилува симптомот, а симптомот дополнително ја продлабочува паниката.

Зошто се појавува напад дури и кога сè изгледа во ред?

Причината не мора секогаш да биде очигледна. Долготрајниот стрес, недостигот на сон, емоционалната исцрпеност, големите животни промени или претходните непријатни искуства можат да придонесат за појава на напад на паника. Кај некои луѓе улога имаат и кофеинот, одредени психоактивни супстанции или здравствени состојби што можат да предизвикаат слични симптоми.

Понекогаш дури подоцна станува јасно дека човекот со недели или месеци бил под силен притисок. Сепак, еден напад на паника не значи автоматски дека лицето има панично растројство, ниту дека е слабо, пречувствително или неспособно да се справува со животните предизвици.

Ако нападите се повторуваат или постојано се плашите дека повторно ќе се случат, добро е да разговарате со здравствен работник или со стручно лице за ментално здравје.

Што да направите кога чувствувате дека паниката ја презема контролата?

Ако веќе ги препознавате симптомите и е проценето дека не се предизвикани од друга здравствена состојба, неколку едноставни техники можат да помогнат да ја намалите вознемиреноста.

Застанете на безбедно место. Ако можете, седнете и потпрете ги стапалата на подот. Обидете се да останете во положба во која се чувствувате стабилно.

Дишете нежно и без форсирање. Не обидувајте се насила да вдишете што е можно повеќе воздух. Дишете мирно, со малку подолг и ненапрегнат издишок.

Насочете го вниманието кон околината. Набројте неколку работи што ги гледате, звуци што ги слушате и допири што ги чувствувате. Ова може да ви помогне да го вратите вниманието во сегашниот момент.

Потсетете се дека бранот на страв може да помине. Иако во моментот може да ви изгледа дека нема крај, интензитетот на паниката обично се намалува.

Важно: ако симптомите се појавуваат првпат, се невообичаени или вклучуваат силна болка во градите, сериозни тешкотии со дишењето или губење на свеста, не претпоставувајте дека станува збор за паника. Побарајте итна медицинска процена.

Може ли нападот на паника да се надмине?

Да. Постојат ефикасни начини за ублажување на симптомите и намалување на стравот од нивното повторување.

Психотерапијата, особено когнитивно-бихејвиоралната терапија, може да му помогне на човекот да ги препознае мисловните обрасци што го засилуваат стравот и да научи поинаку да реагира на телесните сензации. Во одредени случаи, стручно лице може да препорача и лекови.

Редовниот сон, физичката активност и умереното внесување кофеин можат да бидат корисна поддршка, но не се замена за стручна помош кога нападите се чести или го попречуваат секојдневниот живот.

Најважно е да разберете дека стравот што го чувствувате не е измислен, но и дека не мора сами да се справувате со него. Кога ќе разберете што се случува во телото и зошто, она што некогаш изгледало како целосно губење на контролата може да стане искуство со кое знаете како да се справите.