Словенија тврди дека ја исполнила целта на НАТО за одбранбени трошоци, но генералниот секретар Марк Руте смета дека официјалните бројки не го потврдуваат тоа. Ова прашање се наметнува во пресрет на самитот на Алијансата што следниот месец ќе се одржи во Анкара, каде што земјите-членки треба да се обврзат до 2035 година да издвојуваат пет проценти од својот бруто-домашен производ за одбрана и безбедност.
Според дипломатски извори, Руте подготвил доверлива проценка за напредокот на земјите-членки кон новата цел. Анализата посебно ќе се фокусира на државите кои сè уште заостануваат зад претходната цел од два проценти од БДП за одбрана. Руте изјави дека очекува сите членки пред самитот да достават јасни, конкретни и веродостојни планови за достигнување на новите обврски. Тој посочи дека некои држави, меѓу кои Словенија, Албанија и Чешка, не успеале навреме да ја исполнат ниту претходната цел.
Најголем отпор кон новите барања покажува Шпанија, која и покрај критиките од НАТО и од американскиот претседател Доналд Трамп, смета дека потребните воени капацитети може да ги изгради со издвојување од околу 2,1 процент од БДП. Шпанската влада годинава за одбрана одвоила 34 милијарди евра, но останува нејасно дали НАТО ќе ги признае сите ставки што Мадрид ги вклучува во пресметките.
Велика Британија исто така се соочува со предизвици. Иако формално ја поддржува целта од пет проценти, засега целосно се финансирани само 2,6 проценти од БДП. Владата нема јасен финансиски план како ќе стигне до значително повисоките издвојувања во наредните години.
Во Унгарија, новата влада се обидува да ги балансира одбранбените потреби со притисокот врз јавните финансии. Аналитичарите предупредуваат дека буџетот за одбрана привремено може повторно да падне под границата од два проценти. Чешка, пак, се најде под лупа поради методологијата со која ги пресметува одбранбените трошоци. Дел од средствата што Прага ги прикажува како воени инвестиции се поврзани со инфраструктурни проекти, што предизвика сомнежи кај дел од сојузниците.
Најмногу внимание сепак привлекува Словенија. Според информации објавени од „Политико“, НАТО неформално ги оспорил словенечките пресметки. Во писмо до властите во Љубљана, Руте навел дека земјата достигнала 2,01 процент од БДП главно преку вклучување проекти кои не спаѓаат во договорената категорија на клучни одбранбени расходи. Без тие ставки, реалните издвојувања би биле поблиску до 1,6 проценти.
Експерти од Словенија оценуваат дека критиките на НАТО се во голема мера оправдани и потсетуваат дека претходната влада најавувала „иновативни“ начини на пресметка за да ги исполни целите на Алијансата.
Во Италија, премиерката Џорџа Мелони се обидува да најде рамнотежа меѓу обврските кон НАТО и домашниот политички притисок. Рим планира годинава да достигне вкупни издвојувања за одбрана и безбедност од 2,8 проценти од БДП, но експертите предупредуваат дека тоа нема да биде доволно без дополнително зголемување на воените капацитети.
Дебатата околу одбранбените буџети покажува дека и покрај новите безбедносни предизвици, многу европски држави сè уште се соочуваат со политички, економски и административни пречки во исполнувањето на амбициозните цели што ги поставува НАТО.
