Македонскиот кардиолог Сашко Кедев влезе во Гинисовата книга на рекорди како најстариот човек во светот што ги искачил сите 14 врвови повисоки од 8.000 метри. Од Монт Еверест во 2009 до Гашербрум I во 2025 година му биле потребни повеќе од 16 години, а на последниот врв се искачил две недели по својот 63. роденден. Сите 14 врвови се наоѓаат во таканаречената зона на смртта, каде што човечкото тело располага со околу една третина од кислородот што го има на нивото на морето.
Шеснаесет години, четиринаесет врвови
Кедев е првиот Македонец што ги искачил сите осумилјадници. Серијата ја заврши во јули 2025 година на Гашербрум I во Пакистан. Пред тоа ги искачил Еверест, К2, Канченџанга, Лоце, Макалу, Чо Оју, Даулагири, Манаслу, Нанга Парбат, Анапурна, Шишапангма, Броуд Пик и Гашербрум II.
Тој го држи и рекордот за најстар човек што ги искачил највисоките врвови на седумте континенти и сите 14 осумилјадници.
Овој рекорд денес има поинаква тежина отколку пред неколку години. Гинис, по десетгодишно истражување на германскиот статистичар Еберхард Јургалски, од 2023 година ги признава само искачувањата до вистинските врвови. Поради тоа дури и легендата Рајнхолд Меснер го изгуби статусот на прв човек што ги искачил сите 14 врвови. Според табелата на Јургалски, до октомври 2026 година на вистинските врвови на сите 14 осумилјадници се искачиле 42 алпинисти.
Над 8.000 метри срцето чука побрзо, а кислородот не е доволен
Количеството кислород што го вдишуваме зависи од воздушниот притисок. На врвот на Еверест притисокот е околу една третина од оној на нивото на морето, па и достапноста на кислород е значително помала. Срцето реагира со забрзување на работата за да пренесе што е можно повеќе кислород до органите. Крвните садови во белите дробови се стеснуваат, а притисокот во нив опасно расте. Зголемен е ризикот од срцев и мозочен удар, додека способноста за расудување брзо опаѓа.
Анализите на крвта земени од четворица алпинисти во зоната на смртта, за време на британската експедиција Колдвел Екстрим Еверест во 2007 година, покажале дека тие преживувале со околу една четвртина од количеството кислород што му е потребно на организмот на нивото на морето. Според лекарот кој учествувал во експедицијата, измерените вредности биле споредливи со оние кај пациенти во критична животна состојба.
Аклиматизацијата помага само до одредена граница
Човечкото тело може делумно да се приспособи на височината, на пример преку создавање поголем број црвени крвни зрнца, но над 8.000 метри тоа не е доволно. Експертот за висинска медицина Питер Хакет за американската телевизија Пи-Би-Ес објаснил дека на височините во зоната на смртта аклиматизацијата едноставно не е можна. Затоа експедициите во оваа зона се планираат во часови, а не во денови: секој час поминат таму ги исцрпува резервите на организмот.
Кедев, кој цел живот лекува срца, 14 пати свесно го изложил сопственото срце на услови што медицината ги смета за гранични за преживување. Последниот пат тоа го направил на 63-годишна возраст.
