Првата јавна берзанска аукција за продажба на Алта банка АД Битола е закажана за 30 ноември 2026 година. Клиентите на банката веќе две недели имаат ограничен пристап до своите пари. Осигурените депозити во Македонија се заштитени до износ од 30.000 евра по штедач, но механизмот за исплата сè уште не е активиран, бидејќи банката не е во стечај.

Аукција по принципот „сè или ништо“, со намалување на цената ако нема купувач

Банката се продава како целина, според моделот „сè или ништо“. Почетната вредност на акциите изнесува околу 1,4 милијарди денари. Ако на првото наддавање нема купувач, во наредните денови ќе се одржат нови аукции, секоја со почетна цена пониска за 10 отсто.

Гувернерот на Народната банка, Трајко Славески, изјави дека интерес покажале шест потенцијални инвеститори, меѓу кои и две домашни банки. Банката има околу 145 милиони евра депозити, актива од 183 милиони евра и капитал од околу 32 милиони евра, што претставува околу 1,3 отсто од вкупните депозити во банкарскиот систем.

Како Белград ја затвори банката во Битола

Кризата почна на 30 октомври, кога Народната банка на Србија ѝ ја одзеде дозволата за работа на матичната Алта банка од Белград, која поседува 95,336 отсто од битолската банка. Два дена подоцна, Народната банка на Македонија воведе тримесечна привремена администрација во битолската банка.

Банката не е затворена, туку продолжува да работи под привремена администрација. Граѓаните првично можеа да трошат и да подигаат најмногу 10.000 денари неделно, а од 9 ноември лимитот е зголемен на 15.000 денари. Клиентите што немаат картичка можат на шалтер да подигнат до 20.000 денари.

Новите приливи, како платите, пензиите и социјалната помош, може да се користат во целост. Фирмите можат да вршат само плаќања во рамките на банката, додека одобрувањето нови кредити е забрането.

Државата гарантира 30.000 евра за граѓаните, но не и за фирмите

Ако една банка пропадне, Фондот за осигурување на депозити на граѓаните им исплаќа обесштетување во висина до 30.000 евра по банка, во денарска противвредност, пресметана според средниот курс на Народната банка на денот кога решението за одземање на дозволата за работа ќе стане конечно.

Сите сметки на еден граѓанин во иста банка се сметаат за еден депозит. Лимитот важи одделно за секоја банка, па заштедите во различни банки се осигурени посебно. Депозитите на фирмите не се опфатени со оваа заштита.

Во Србија, каде што матичната банка е во стечај, заштитата е поширока: до 50.000 евра по депонент, за граѓаните, претприемачите и микро, малите и средните претпријатија.

Што значи ова за штедачите во Алта банка?

Додека банката работи под привремена администрација, Фондот не врши исплати, бидејќи не е отворена стечајна постапка. Ако аукцијата успее, банката ќе добие нов сопственик, по што би требало да бидат укинати и ограничувањата.

Дотогаш најтешка е положбата на фирмите. Нивните депозити не се осигурени, а средствата не можат да ги префрлат во друга банка. Тоа може да доведе до доцнење на плаќањата и проблеми со ликвидноста.