Патниците во авионскиот сообраќај во Европската Унија добиваат појасни правила и посилна заштита кога летот доцни, е откажан или кога авиокомпанијата не ги информира навреме за нивните права. Европскиот парламент, по 13 години преговори, усвои нов пакет правила со кои се уредуваат правата на патниците во воздушниот превоз.
Главната промена не е само во тоа што правилата се обновуваат, туку во тоа што патниците треба полесно да знаат што им следува и како да го остварат тоа право. Досега, иако голем број патници имале право на надомест, процедурите често биле комплицирани, одговорите нејасни, а исплатите бавни.
Со новите правила, правото на отштета останува и понатаму да важи ако летот на крајната дестинација доцни повеќе од три часа или ако е откажан помалку од 14 дена пред полетувањето. Износите на надомест остануваат исти: 250 евра за летови до 1.500 километри, 400 евра за летови во рамки на ЕУ и за летови меѓу 1.500 и 3.500 километри, и 600 евра за сите останати летови.
Авиокомпаниите добиваат и нова обврска: најдоцна 96 часа по пристигнувањето, електронски да ги информираат патниците за нивните права и за можноста да поднесат барање за надомест. Откако ќе добијат барање, превозниците ќе мора веднаш да го потврдат приемот, а во рок од 30 дена или да ја исплатат отштетата или детално да објаснат зошто барањето е одбиено.
Ова е важна промена затоа што во пракса многу патници досега не знаеја дали имаат право на отштета, кому да се обратат и колку долго треба да чекаат одговор. Со новите правила, авиокомпаниите повеќе нема да можат да се потпираат на нејасни процедури и пасивност на патниците.
Во договорот учествувала и хрватската европратеничка Николина Брњац, членка на Одборот за транспорт и туризам на Европскиот парламент. Таа оцени дека станува збор за „пресвртница“ за правата на патниците во воздушниот сообраќај и нагласи дека е задржано правото на отштета по три часа доцнење, како и постојните износи на надомест.
Новите правила носат промени и кај таканаречената „no-show“ практика. Со неа, авиопревозникот можеше да му забрани на патникот да се качи на повратен лет ако не го искористил појдовниот лет. Оваа практика сега се забранува, што значи дека патниците нема да го губат правото на повратен лет само затоа што претходниот сегмент од патувањето не бил искористен.
Се воведува и поголема транспарентност кај цените. Основната цена на билетот ќе мора јасно да биде истакната уште пред почетокот на резервацијата и во неа ќе мора да биде вклучена дозволената рачна багажна торба. Целта е патниците полесно да ги споредуваат понудите и да не се соочуваат со скриени трошоци подоцна во процесот на купување.
Посебно се зајакнуваат и правата на лицата со попреченост и намалена подвижност, децата, трудниците и малолетниците кои патуваат без придружба. Трудниците, децата помлади од 14 години, како и семејствата и придружниците на лица со намалена подвижност, ќе треба да добијат заедничко седење без дополнителен трошок.
Лицата со намалена подвижност ќе имаат посилни права на помош, приоритет при пренасочување на летови и бесплатен превоз на помагала за движење и кучиња-помагачи.
Според Брњац, новите правила воспоставуваат рамнотежа меѓу правата на патниците и деловните модели на авиокомпаниите, но и јасно покажуваат дека во случаи на доцнење или откажување лет, патниците повеќе не смеат да бидат „послабата страна“.
По 13 години преговори, ЕУ конечно ги обновува правилата за авиопатниците. За милиони луѓе кои секојдневно патуваат низ Европа, тоа значи појасни информации, побрзи одговори и помалку простор авиокомпаниите да ги одложуваат или комплицираат исплатите на надомест.
